Makale LebibYalkın mevzuat dergisinden alınmıştır.


MDERGI/8782A.037
(Mart 2016 Sayı 147)
2829 SAYILI KANUN UYGULAMASINDA UÇUCU PERSONELİNİTİBARİ HİZMET SÜRESİNİN EMEKLİ AYLIĞINA ETKİSİ
Sevgi ÜVEDİ
SGK, Hizmet Akdiyle Çalışanlar Daire Bşk.lığı Şb.Md.

Özet

3160 sayılı Kanunun 15'inci maddesi hükmü gereğince Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK) kamu kurum ve kuruşlarında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak çalışan sözleşmeli pilot ve uçuş ekibi personeli 13/6/1989 tarihinden sonra uçucu olarak geçirdikleri sürelerinin her yılı için 90 gün itibari hizmet süresi olarak aylık bağlama oranının hesaplanmasında prim ödeme gün sayılarına eklenmektedir. Bu durumda olan sigortalıların uçucu olarak geçirmiş oldukları süreler aylık bağlama oranında değerlendirildiğinden aylık miktarını artıran bir uygulamadır.

Anahtar Kelimeler: 5510 sayılı Kanun, 3160 sayılı Kanun, uçucu personel.

1. Giriş

3570 sayılı Kanunla değişik 3160 sayılı Kanunun 15'inci maddesinde, Emniyet Genel Müdürlüğünde veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak çalışan pilot ve uçuş ekibi personelinin uçucu olarak geçirdikleri fiili hizmet müddetlerinin her yılı için 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 32'nci maddesinin (b) fıkrası ile 36' ncı maddesinin (a) ve (b) fıkralarında gösterilen fiili hizmet müddetleri zamları dışında ayrıca 6 ay itibari hizmet müddeti ekleneceği, kamu kurum ve kuruluşlarında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışan sözleşmeli personele de 90 gün itibari hizmet müddeti ekleneceği hüküm altına alınmıştır.

Bu makalemizde, birden fazla sosyal güvenlik kanunu ile ilgilendirilmesi nedeniyle 2829 sayılı Kanuna göre aylığa hak kazanan sigortalılardan 3160 sayılı Kanun kapsamında çalışması bulunan uçucu personelin itibari hizmet süresinin emekli aylığına etkisi üzerinde durulacaktır.



2.Pilot ve Uçuş Ekibi Personelinin Uçucu Olarak Geçirdikleri Sürelerin Değerlendirilmesi

3160 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinde; uçmakta olan bir hava vasıtasının içinde pilot ile beraber bulunarak hava vasıtasının uçurulmasında görev almasının gerekli olduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü Havacılık Daire Başkanlığınca onaylanan uçucu emniyet personeli, uçuş ekibi olarak tanımlanmış, Kanunun 6'ncı maddesinde ise pilotların ve uçuş ekibi personelinin aylık uçuş tazminatı alabilmeleri için hizmet süreleri ve uçuş saatlerine göre bir yılda en az kaç saat uçuş yapmaları gerektiği belirlenmiştir.

Buna göre, pilotların ve uçuş ekibi personelinin aylık uçuş tazminatı alabilmeleri için bir yılda en az; uçuş hizmeti 10 yıldan az veya tüm uçuşu 1500 saatin altında olanların 60 saat, uçuş hizmeti 10-20 yıl veya tüm uçuşu 1500-2500 saat arasında olanların 30 saat, uçuş hizmeti 20 yıldan veya tüm uçuşu 2500 saatten fazla olanların 15 saat uçuş yapmaları şartı aranmaktadır. Yıllık mecburi uçuş veya dalış saatini tamamlayamayanların uçuş veya dalış tazminatlarının % 50'si müteakip hizmet yılı başlangıcından itibaren kesilmekte, normal tazminatları, önceki yıldan noksan kalan müddet veya miktarının tamamlanmasını takip eden aybaşından itibaren ödenmeye başlanmaktadır.

Uçuş hizmetlerine dair görevler sırasındaki kazalar ve diğer sağlık sebepleri sonucunda istirahatı gerektiren rapor alan veya geçici olarak uçuştan başka hizmetlere nakledilen uçuş ekibi ve pilotlara iki yıl müddet ile son aldıkları aylık tazminat ödenmektedir. Bu müddetler, uçuş hizmetlerinden sayılmakta olup, bu müddet zarfında uçuş mecburiyeti aranmamaktadır. İki yıldan fazla ara verilmesi halinde, aylık uçuş tazminatı kesilmekte, bunlar tekrar göreve başladıklarında diğer şartları taşıyorlarsa aylık tazminat, göreve başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren ödenmektedir.

3160 sayılı Kanunun 15'inci maddesi hükmü gereğince Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK) kamu kurum ve kuruşlarında 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olarak çalışan sözleşmeli pilot ve uçuş ekibi personelinin 13/6/1989 tarihinden sonra uçucu olarak geçirdikleri süreleri gösterir onaylı çalışma belgelerine göre bu sürelerinin her yılı için 90 gün itibari hizmet süresi olarak aylık bağlama oranının hesaplanmasında prim ödeme gün sayılarına eklenmekte, prim ödeme gün sayısına eklenen süreler aylığa hak kazanma koşullarında dikkate alınmamaktadır.

Örneğin, sigortalının aylığa hak kazanma koşulları; 25 yıllık sigortalılık süresi, 49 yaş ve 5300 gündür. Sigortalı, 1992-2002 yılları arasında pilot olarak çalışmış olup, bu kapsamda geçen çalışmalara ait itibari hizmet süresi 900 gündür. Sigortalı tahsis talebinde bulunduğu tarihte 4500 günü vardır. Sigortalının 900 günlük itibari hizmet süresi aylığa hak kazanmak için aranan 5300 günün hesaplanmasında dikkate alınmayacağından, sigortalının yaşlılık aylığı talebi reddedilmelidir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında 506 sayılı Kanuna tabi sigortalı olarak çalışan sözleşmeli pilot ve uçuş ekibinin itibari hizmet müddeti kapsamındaki süreleri için farklı prim ve ayrı sigorta prim bordrosu alınmamış olup, bu nitelikteki süreler aylık bağlama aşamasında ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından düzenlenen onaylı çalışma belgeleri ile SGK'ya bildirilerek yürütülmüştür.


3160 sayılı Kanunun 15'inci maddesinde öngörülen itibari hizmet müddetinden yararlanılabilmesi için kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak pilot ve uçuş ekibi personeli olarak çalışılması esas olup, bunların dışında pilot ve uçuş ekibinden sayılmayan personel bu kapsamda değerlendirilmemelidir.

3160 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinde uçuş ekibi tanımlanmakla birlikte uçuş ekibinin kabin memuru (hostes), pilot ve load masterlardan oluştuğu, uçucu/uçak teknisyenlerinin uçuş ekibinde yer almadığı uçağın bakım ve onarım işlerinde görev aldıkları, diğer taraftan uçuş harekat uzmanı (Dispeçher) olarak görev yapanlar ile hat teknisyenlerinin de uçuş ekibinden sayılmadığı bilinmektedir.

Bu itibarla, pilot ve uçuş ekibinin itibari hizmet süresinden yararlanabilmesi için 3160 sayılı Kanunun 6'ncı maddesinde yararlanılan süreler kadar uçuş yapmaları ve aylık uçuş tazminatı almaları gerekmekte olup, uçuş dışı zamanlarda uçağın bakımını yapıp, uçuş sırasında herhangi bir görevi bulunmayan uçucu/uçak teknisyenlerinin 3160 sayılı Kanunun 15'inci maddesinde belirtilen itibari hizmet müddetinden faydalanmalarına imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca, Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığının Kurumlarındaki kamu payının 25/5/ 2006 tarihinde % 50'nin altına düşmesi dolayısıyla bu tarih itibariyle kamu kurumu olma niteliğini yitirmiş olduğundan 506 sayılı Kanun kapsamında çalışan pilot ve uçuş ekibi personeli 13/6/1989-22/5/2006 tarihleri arasında geçen süreleri için itibari hizmet müddeti uygulamasından yararlanabilecektir.



3.Uçucu Personelin 2829 Sayılı Kanun Kapsamındaki Durumu

Birden fazla sosyal güvenlik kanununa tabi hizmeti olan sigortalıların hizmet sürelerinin birleştirilmesi ve birleştirilen hizmetler üzerinden aylık bağlayacak kurumun belirlenmesi 5754 sayılı Kanunla 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle mülga 2829 sayılı Kanun gereğince yapılmakta olup, 2829 sayılı Kanunun birleştirilen hizmetler üzerinden aylığı bağlayacak kurumun belirlendiği mülga 8'inci maddesi ile ilgililere son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca kendi mevzuatına göre aylık bağlanmakta ve ödenmektedir.

2829 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinde Kurumlara tabi çeşitli işlerde çalışmış olanların hizmet sürelerinin, aynı tarihlere rastlamamak kaydıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasına hak kazanıldığında birleştirileceği, 7'nci maddesinde ise 4'üncü maddede belirtilen hizmet süreleri toplamına; itibari hizmet süreleri ile prim ödenmemiş sürelerin katılmayacağı öngörülmüştür.

3160 sayılı Emniyet Teşkilatı Uçuş ve Dalış Hizmetleri Tazminat Kanununun 15'inci maddesi 3570 sayılı Kanununla 13/6/1989 tarihinden itibaren değiştirilmiş olup, söz konusu düzenleme ile Emniyet Genel Müdürlüğünde veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli olarak çalışan pilot ve uçuş ekibi personelinin uçucu olarak geçirdikleri fiili hizmet müddetlerinin her yılı için 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun 32'nci maddesinin (b) fıkrası ile 36' ncı maddesinin (a), (b) fıkralarında gösterilen fiili hizmet müddetleri zamları dışında ayrıca 6 ay itibari hizmet müddeti ekleneceği, kamu kurum ve kuruluşlarında 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışan sözleşmeli personele de 90 gün itibari hizmet müddeti ekleneceği hüküm altına alınmıştır.

2008 yılı Ekim ayı başından önce Kurumumuza tabi olarak çalışanlardan kimlerin itibari hizmet süresinden yararlandırılacağı, 3395 sayılı Kanunla değişik 506 sayılı Kanunun Ek 5'inci maddesinde sayılmıştır. 506 sayılı Kanunun ek 5'inci maddesine göre itibari hizmet süresi kapsamında geçen sigortalılık sürelerinin her tam yılı için maddede sayılan görevlerin hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresine eklenmekte, 506 sayılı Kanuna 4447 sayılı Kanunla eklenen ek 39'uncu madde gereğince de sigortalıların sigortalılık süresine ilave edilen gün sayıları, beş yıldan çok olmamak üzere 506 sayılı Kanunun mülga 60'ıncı ve geçici 81'inci maddede belirtilen yaş hadlerinden indirilmektedir.

2829 sayılı Kanunun 7'nci maddesinde her ne kadar itibari hizmet sürelerinin hizmet birleştirilmesinde dikkate alınmayacağı belirtilmiş ise de gerçekte var olmayan farazi bir süre olarak sigortalının sigortalılık süresine eklenen 506 sayılı Kanunun ek 5'inci maddesinde öngörülen itibari himmet süresinin hizmet birleştirilmesinde dikkate alınmayacağı hususu maddede düzenlenmiştir. Kaldı ki 2829 sayılı Kanun 1/6/1983 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

2829 sayılı Kanunda 3160 sayılı Kanunun 15'inci maddesi gereğince sigortalıların hizmet sürelerini etkilemeyen sadece aylık bağlama oranının hesaplanmasında prim ödeme gün sayısına ilave edilen bu itibari hizmet süresinin Kurumlara tabi birleştirilmiş hizmet süreleri üzerinden aylık bağlanmasında dikkate alınmayacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır.



4.Değerlendirme ve Sonuç

3160 sayılı Kanunla yapılan değişiklik çerçevesinde kamu kurum ve kuruşlarında 506 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli pilot ve uçuş ekibi personele 13/6/1989 tarihinden sonra uçucu olarak geçirdikleri sigortalı sürelerinin her yılı için 90 gün itibari hizmet süresi olarak aylık bağlama oranının hesaplanmasında prim ödeme gün sayılarına eklenmektedir. Prim ödeme gün sayısına eklenen günler aylığa hak kazanma koşullarında dikkate alınmamaktadır.

Yukarıdaki açıklamalarımız çerçevesinde örneğin Türk Hava Yollarında kabin memuru olarak 506 sayılı Kanuna tabi geçen çalışmaların 5434 sayılı Kanuna göre bağlanan aylığın hesaplanmasında aylık bağlama oranında değerlendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. 3160 sayılı Kanun gereğince sigortalılara verilmesi gereken itibari hizmet süresinin gerek 5434 sayılı Kanun gerekse 506 sayılı Kanuna göre bağlanan aylığın aylık bağlama oranının hesabında dikkate alınması uygun olacaktır.

Kaynakça

-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

-3160 sayılı Emniyet Teşkilatı Uçuş ve Dalış Hizmetleri Tazminat Kanunu