Makala lebib yalkın dergisinden alıntıdır.


MDERGI/8794A.041(Mart 2015 Sayı 135)

MİLLETVEKİLİ SEÇİMLERİ NEDENİYLE İSTİFA EDEN MEMURLARINBORÇLANABİLECEĞİ SÜRELERMehmet KARAKOÇ Sosyal Güvenlik Denetmeni

Özet

Makalemizde seçim kanunları gereğince istifa eden devlet memurlarının açıkta geçirdikleri süreleri borçlanmaları hususu ve borçlanılabilecek sürelere ilişkin olarak bilgi verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Seçim Kanunu, hizmet borçlanması, devlet memuru, 5510/41'inci madde.

1. Giriş

Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanun'un 41' inci maddesi sigortalıların borçlanabileceği süreler başlığına ayrılmıştır. Kanun maddesinde sigortalıların; analık izinleri, askerlik borçlanması, kısmı süreli olarak çalışma, memurlar için aylıksız izin, öğrencilik ve staj süreleri, tutukluluk ve gözaltında geçen süreler, grev ve lokavtta geçen süreler ve son olarak seçim kanunları gereği istifa eden kamu görevlilerinin hizmet borçlanması yapabilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Hizmet borçlanması, çeşitli sebeplerle sigortalılık ilişkisi sona eren, kesilen veya askıya alınan sigortalıların veya hak sahiplerinin, sonradan kesilen sürelerin primlerini ödeyerek sigortalılık süresinden saydırmaları işlemidir (Alper, 2013, 279). Sigortalı kişinin geçmiş dönemlere ilişkin bir sürenin primlerini ödeyerek borçlanma yapabilmesi için yasa maddeleriyle borçlanma imkânının sağlanmış olması gerekmekte olup, sigortalının dilediği süreyi herhangi bir yasa maddesi bulunmadan borçlanma imkânı bulunmamaktadır (Tuncay, Ekmekçi, 2012, 550).

Makalemizde seçim kanunları gereğince görevlerinden istida eden memurların açıkta geçirdikleri ve borçlanmak istedikleri süreleri nasıl borçlanacakları ayrıca borçlanmanın usul ve esaslarının neler olduğu üzerinde durularak konuya açıklık getirilmesi amaçlanmıştır.

2.Seçim Kanunları Gereğince İstifa Edenlerin Borçlanması

Hizmet borçlanması sigortalıların kendi isteği dışında sigortalılık süresinin kesilmesi halinde, kesilen sürelerin primlerinin kendileri tarafından ödenerek sigortalılık sürelerinden saydırılması işlemidir (Göktaş, Çakar, Özdamar, 2011, 224). Başka bir anlatımla hizmet borçlanması, geçmişteki primi ödenmemiş bazı sürelerin, bu sürelere ilişkin primin ilgili sigortalı veya hak sahibi tarafından ödenmesi suretiyle hizmetten saydırılması işlemidir (Kuruca, Özdamar, 2013, 553).

5510 sayılı Kanunun 41'inci maddesinde sigortalıların borçlanabileceği süreler belirtilmiş olup anılan kanunun birinci fıkrasının ı bendinde de seçim kanunları gereğince görevlerinden istifa eden ve Kanunun 4/1-c bendi kapsamında sigortalı sayılan kişilerin istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden aybaşına kadar açıkta geçirdikleri süreleri, seçimin yapıldığı tarihten önce göreve başlayanların ise istifa ettikleri tarih ile göreve başladıkları tarih arasındaki süreleri, seçimlerin yapılmaması veya ertelenmesi sebebiyle yeniden görevlerine dönenlerin seçime katılmak üzere görevlerinden ayrıldıkları tarih ile seçimlerin ertelenmesi nedeniyle görevlerine başladıkları tarih arasında geçen süreleri borçlanabilecekleri belirtilmiştir. Seçim kanunları ile görevlerinden istifa edenlerin açıkta geçirdikleri süreleri borçlanabilmesi imkanı sadece 4/1-c kapsamındaki sigortalılara tanınmış bir olanaktır (Kurt ve Ötekiler, 2012, 226). 4/1-a ve 4/1-b kapsamındaki sigortalılara da bir çok alanda borçlanma imkanı tanınmış olsa da seçim kanunları dolasıyla borçlanma imkanları bulunmamaktadır.

Seçim kanunları gereğince borçlanma yapmak isteyen sigortalıların borçlanılacak sürelere ilişkin prim tutarı, talepte bulunulan tarihte prime esas kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenen günlük kazancın % 32 sidir. Sigortalıya borçlanma karşılığında tahakkuk ettirilecek borç tutarı ilgili sigortalıya iadeli taahhütlü olarak tebliğ edilecek ve hesaplanan borç miktarı bir ay içerisinde sigortalı veya hak sahiplerince ödenecek olup bir ay içerisinde ödenmeyen borçlanmalar geçerli sayılmayarak sigortalıdan yeniden başvuru istenecektir.

Belirtmemiz gerekir ki; seçim kanunları gereğince açıkta geçirilen sürelere ilişkin borçlanma yapacak sigortalıların borçlanma talep dilekçelerine seçimler nedeniyle görevlerinden istifa ettiklerini belirtir istifa dilekçelerini ve istifalarının kabul edildiğini belirtir kurum olurunun onaylı örneğini ve seçimlerin yapılacağı tarihten önce görevine başlayanların ise göreve başlamalarına ilişkin olurun onaylı bir örneğinin eklenmesi gerekmektedir.

Konuya ilişkin olarak örnek vermek gerekirse; 01 Ocak 2010 tarihinde görevine başlayan 4/1-c sigortalısı, 07 Haziran 2015 milletvekili seçimlerine katılmak için seçim kanunları gereğince 10 Şubat 2015 tarihinde görevinden istifa ederek ayrılmıştır. Seçimlerde seçilemeyerek 30 Temmuz 2015 tarihinde görevine dönen sigortalı, 15 Ağustos 2015 tarihli dilekçesi ile seçimlere katılmak üzere görevinden ayrıldığı 10 Şubat 2015 tarihi ile seçimlerin yapıldığı 07 Haziran 2015 tarihini takip eden aybaşına kadar olan 10 Şubat 2015 ila 14 Temmuz 2015 tarihleri arasındaki süreleri 5510 sayılı Kanunun 41'inci maddesine göre borçlanabilecektir.

Sigortalı 10 Şubat 2015 ila 14 Temmuz 2015 tarihleri arasında ve açıkta geçirdiği 152 günlük süreyi talep tarihi olan 15 Ağustos 2015 tarihinde 42,45 TL x % 32 = 13,58 TL alt sınırı ile 275,93 TL x % 32 = 88,30 TL üst sınırı arasında dilediği günlük kazanç üzerinden hesaplanacak borç tutarını tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödeyerek belirtilen süreleri borçlanabilecektir.

3. Sonuç

Seçim kanunları gereğince istifa eden memurlara açıkta geçirdikleri sürelere ilişkin borçlanma imkânı 5510 sayılı Kanunun 41'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi ile verilmiştir.

Buna göre seçim kanunlarına göre görevlerinden istifa eden ve yine Kanunun 4/1-c bendine tabi sigortalıların, istifa ettikleri tarih ile seçimin yapıldığı tarihi takip eden aybaşına kadar açıkta geçirdikleri süreleri, seçimin yapıldığı tarihten önce görevine başlayanların ise istifa ettikleri tarih ile göreve başladıkları tarih arasındaki süreleri, seçimlerin yapılmaması veya ertelenmesi sebebiyle yeniden görevlerine dönenlerin seçime katılmak üzere görevlerinden ayrıldıkları tarih ile seçimlerin ertelenmesi nedeniyle görevlerine başladıkları tarih arasında geçen süreleri borçlanabilme imkânı tanımıştır.

Kaynakça

-T.C. Yasalar (16.06.2006). 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. Ankara: Resmi Gazete (26200)

-Alper, Yusuf (2013), Sosyal Sigortalar Hukuku, Dora Yayınevi, Güncellenmiş 5. Baskı, Bursa

-Tuncay, A. Can / Ekmekçi, Ömer (2012), Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri, Beta Yayınevi, Güncellenmiş 15'inci Baskı, İstanbul

-Göktaş, Murat / Çakar, Erden / Özdamar, Murat (2011), Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Emeklilik ve Primsiz Rejim, Yaklaşım Yayınları, 1. Baskı, Ankara

-Kuruca, Mustafa/ Özdamar, Murat (2013), Tüm Yönleriyle Emeklilik, Yaklaşım Yayıncılık, Güncellenmiş 2. Baskı, Ankara