Parçalı bir yapıda olan (Merkezi İdare, İller, İlçeler, Yerel Yönetimler, Mahalli İdare Birlikleri, Üniversiteler, TRT, YÖK vs.) idarenin, bütünlüğünü sağlamaya yönelik iki hukuki araç Hiyerarşi ve Vesayettir.

Hiyerarşi; tek bir tüzel kişi içinde yer alan çeşitli makam ve birimler arasındaki bütünlüğü sağlar.
Vesayet; Merkezi idare ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki yani iki tüzel kişi arasındaki bütünlüğü sağlar.

Eskiden silsile-i merakip olarakta kullanılan hiyerarşi idare içindeki görevliler arasındaki astlık-üstlük durumunu ifade eder. Hiyerarşi tek bir kamu tüzel kişiliğinin kendi içindeki bütünlüğünü sağlamaya yöneliktir.

İdare teşkilatı içeinde çeşitli basamaklar vardır. Bu basamaklar alt alta, üst üste sıralanmıştır. Üst makamı işgal eden kişi Amir (Üst), alt basamakta bulunan kişi ise Memur (Ast) konumundadır.
Bir Kamu tüzel kişisi içinde, en yüksek hiyerarşik amirden en ast memura kadar kademe kademe, derece derece ilerleyen bir zincirin halkasını oluşturdur. Daire Başkanı - Müdür - Şef - Memur - gibi..

En Yüksek Hiyerarşik Amir; En yüksek hiyerarşik amir, bir kamu tüzel kişisinin içinde herkesin kendisine tabi olduğu ama kendisinin kimseye tabi olmadığı kişidir.
En yüksek hiyerarşik amir,
Merkezi İdare (Devlette) Başbakan,
Bakanlıklarda Bakan,
İl Özel İdarelerinde Vali,
Belediyelerde Belediye Başkanı,
Köylerde Muhtar, üniversitelerde Rektör gibi

Hiyerarşik gücün Kapsamı; Üstlerin astlar üzerinde sahip olduğu güce "hiyerarşik güç" bu güçten kaynaklanan yetkilere de "hiyerarşik yetki" denir. Üstün sahip olduğu hiyerarşik gücün karşısında astında "itaat yükümlülüğü" vardır.

Hiyerarşik yetkiler, Kişiler üzerinde ve işlemler üzerinde olmak üzere ikiye ayrılır.
Kişiler Üzerinde ;
(1) Atama, terfi yetkisi,
(2) Disiplin cezası verme yetkisi,
(3) Görev bölüşümü yetkisi,
(4) Emir ve talimat verme yetkisi

İşlemler Üzerinde;
(1)İptal yetkisi,
(2) Düzeltme Yetkisi,

İkame Yetkisinin yokluğu; Eğer bir yetki kanunla veya yetki devri ile hiyerarşik üste değilde asta verilmiş ise, hiyerarşik üst, astının yerine geçerek onun yetkili olduğu işlemi yapmaya yetkili değildir. Bunun sebebi, "yetki"nin "hiyerarşi"den üstün olmasıdır.

İdare teşkilatı içinde bir makam, diğer makamın üstü konumundaysa, o makam hiyerarşi yetkisine sahiptir. O yüzden hiyerarşi yetkisi kanundan değil idarenin teşkilat yapısından doğan bir yetkidir. Hiyerarşi yetkisi aynı kamu tüzel kişisi içinde geçerli bir yetkidir. Merkezi idare ile Belediye arasında hiyerarşi ilişkisi yoktur. Dolayısı ile Vali, Belediye Başkanına emir ve talimat veremez.

İdari Vesayet; Merkezi İdare(Devlet) ile yerinde yönetim kurumları arasındaki bütünlüğü sağlamaya yönelik bir araçtır.
Belirtmek gerekirki, 5216 sayılı kanunu Madde14/son İmara ilişkin madde hükmü vesayet yetkisine benzerlik göstersede, vesayet Merkezi idare ile yerinde yönetim kuruluşları arasında olduğundan, her ikiside yerel yönetim olan Büyükşehir Belediye ile İlçe Belediyesi arasında vesayet yetkisi tanımına uymamaktadır.

Kanun olmadan idari vesayet de olmaz. Merkezi idarenin(devletin) bir yerinden yönetim kuruluşu üzerinde vesayet yetkisine sahip olabilmesi için bu yetkinin kanun ile açıkça kendisine verilmesi gerekir. İdari vesayet kanuna dayanan bir yetki olduğuna göre yönetmeliklerle idari vesayet yetkisi verilemez.
İdari vesayette kanunlar hangi işlemler için öngörülmüş ise, sadece ve sadece o işlemler vesayet denetimine tabidir. Kanunsuz vesayet olamayacağı gibi, kanunun ötesinde vesayette olamaz.

Vesayet Yetkileri;
Kişiler Üzerinde ;
(1)Mahalli İdare organlarının geçici olarak görevden uzaklaştırılması
(2)Meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının geçici olarak görevden uzaklaştırılması

İşlemler Yönünden;
(1) İptal yetkisi,
(2) Onama yetkisi,
(3) Yeniden görüşme isteme yetkisi,
(4) Yargıya başvurma yetkisi,
(5) Erteleme yetkisi,
(6) İzin yetkisi,
(7) Düzeltme yetkisi

İdari vesayetin içermediği konular ise
(1)ikame yetkisi
(2)Emir ve talimat verme yetkisidir.


Yukarıdaki açıklamalar sn Kemal Gözle ve sn. Gürsel Kaplan ın idare hukuku isimli kitabından alınmıştır.