Makale Lebibyalkın mevzuat dergisinden alınmıştır.


MDERGI/8781A.045

(Nisan 2016 Sayı 148)

İHALELERE KATILAN İSTEKLİLERİN SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA OLAN BORCUNUNKAPSAM VE TUTARININ İHALE SÜRECİNE ETKİSİ

Yasin ÖNCÜ
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Başdenetçisi


Özet

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "İhaleye Katılımda Yeterlik Kuralları" başlığını taşıyan 10 uncu maddesi ile; "Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan" isteklilerin ihale dışında bırakılacağı hükme bağlanmış olup, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliğinin 17. maddesinde, "Türkiye'de kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu"nun değerlendirilmesinde, hangi borçların kesinleşmiş prim borcu olarak kabul edileceği, hangilerinin kabul edilmeyeceği açıkça ortaya konulmuştur. Borcun rakamsal sınırının belirlenmesinde önem arz eden 2016 yılı asgari ücretleri ise, 30/12/2015 tarih ve 2015/1 sayılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı ile belirlenmiş ve 31.12.2015 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal güvenlik borcu, ihale, istekli, KİK.

1. Giriş

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak çeşitli belgeler istenilmektedir. Yine söz konusu madde uyarınca, ihale konusu işin niteliğine göre bu bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilmesi gerekmektedir.

Bahse konu 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendinde, "Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan" isteklilerin ihale dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır. Ancak Kamu İhale Kurumu (KİK), Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını belirlemeye yetkilidir.

Bu kapsamda istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği KİK tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.

Anılan belgelerin isteklilerin ihale tarihindeki durumunu göstermesi gerektiğinden, isteklilerin ilgili idarelere yaptığı başvurularda bu belgeleri ihale tarihindeki durumlarını gösterecek şekilde istemeleri, adı geçen idarelerin de isteklilerin ihale tarihindeki durumunu gösterecek şekilde belgeleri düzenleyerek vermeleri gerekmektedir.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin 17. maddesi sonraki kısımlarda ayrıntılı olarak açıkladığımız şekilde değiştirilmiştir. Ayrıca, SGK'nın 04.02.2011 tarihli, 2011/13 sayılı ve 10.12.2013 tarihli, 2013/41 sayılı Genelgeleri başta olmak üzere çeşitli Tebliğ ve düzenlemeleri de çalışmamızda dikkate alınmıştır.



2.SGK Kapsamına Giren ve Girmeyen Borçların Niteliği

İhale sürecinde SGK borcunun rakamsal tutarının yanında, hangi durumlarda borcun varlığının dikkate alınması gerektiği hususu da önem arz etmektedir.

2.1. Borç kapsamına giren durumlar; 4734 sayılı Kanunun 10'uncu maddesinin son fıkrasının (c) bendi uygulamasında kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunun belirlenmesinde, Türkiye genelindeki borç asıl ve fer'ileri toplamı dikkate alınmak kaydıyla, isteklilerin;

a) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı çalıştıran tüzel kişiliği haiz işveren olması halinde;

1) Gerek kendilerine ait işyerlerinin, gerek devir aldıkları işyerlerinin, gerekse kendi işyerleriyle birleşen veya kendi işyerlerine katılan işyerlerinin muaccel hale gelmiş sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi borçları ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zamları ile diğer fer'ileri,

2) 1/5/2004 tarihinden sonra biten ihale konusu işler ve özel bina inşaatı işyerlerinden dolayı gerek Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılan araştırma, gerekse Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ile Yeminli Mali Müşavirlerce İşyeri Kayıtlarının İncelenmesi Hakkında Yönetmelik gereğince yapılan inceleme sonucunda, fark işçilik matrahı üzerinden bulunan ve isteklilerce ödenmesi kabul edilen prim, gecikme cezası ve gecikme zammı tutarları,

3) İşin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespiti hususunda Sosyal Güvenlik Kurumu denetim elemanlarınca düzenlenen raporlarda önerilen asgari işçilik miktarı üzerinden hesaplanan prim, gecikme cezası ve gecikme zammı tutarlarının idari aşamada kesinleşmiş olan kısımları,

4) Sosyal Güvenlik Kurumunun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı tespit edildiği halde bu çalışmaları veya prime esas kazancı Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen veya eksik bildirilen sigortalılardan dolayı tahakkuk ettirilen sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi borçları ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zamları ve diğer fer'ilerinin idari aşamada kesinleşmiş olan kısımları,

5) Kesinleşmiş mahkeme kararları uyarınca geriye doğru verilen prim belgelerine istinaden oluşan ve muaccel hale gelmiş sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi borçları ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zamları ve diğer fer'ileri,

6) Ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmadığına veya eksik ücret ödendiğine dair belgeleri Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmeyen veya verilen belgeleri anılan Kurumca geçerli sayılmaması nedeniyle tahakkuk ettirilen sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi borçları ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zamları ve diğer fer'ilerinin idari aşamada kesinleşmiş olan kısımları,

7) Bir işverenin işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran alt işverenin, bu işyerlerinde çalıştırdıkları sigortalılardan dolayı tahakkuk eden ve ödenmeyen sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme ve diğer fer'ileri,

8) Ortağı olduğu şirketin sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunlara ait gecikme cezası, gecikme zamları ve diğer fer'ilerine ilişkin borçlarından ötürü (şirketin nevi dikkate alınarak) sorumlu olduğu tutarları,

b) 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanları çalıştıran tüzel kişi olması halinde; 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanları çalıştırmalarından dolayı yukarıda (a) bendinde sayılan borçların yanı sıra (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanları çalıştırmalarından dolayı yasal ödeme süresi geçmiş prim, kesenek ve kurum karşılıkları ile bunların gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer'ileri,

c) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanları çalıştırmasından dolayı gerçek kişiliği haiz işveren, kendi sigortalılığından dolayı ise, 5510 sayılı Kanunun 4' üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılması halinde; 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan dolayı yukarıda (a) bendinde sayılan borçları ile gerek üst düzey yöneticisi olduğu ve gerekse ortağı olduğu şirketin Kuruma olan sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, issizlik sigortası primi ile bunlara ait gecikme cezası, gecikme zamları ve diğer fer'ilerine ilişkin borçlarından ötürü, şirketin nevisi dikkate alınarak sorumlu olduğu tutarlar ile 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki çalışmasından dolayı yasal ödeme süresi geçmiş prim ve sosyal güvenlik destek primi borçları ile bunların gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer'ileri,

ç) Sadece 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılması veya sosyal güvenlik destek primi ödeme yükümlüsü olması halinde; 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılmasından veya sosyal güvenlik destek primi ödeme yükümlülüğünden doğan yasal ödeme süresi geçmiş prim, sosyal güvenlik destek primi borçları ve bunların gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer'ileri, ile gerek üst düzey yöneticisi olduğu ve gerekse ortağı olduğu işveren şirketin 5510 sayılı Kanun kapsamında Kuruma olan sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunlara ait gecikme cezası, gecikme zamları ve diğer fer'ilerine ilişkin borçlarından ötürü, şirketin nevisi dikkate alınarak sorumlu olduğu tutarları,

kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olarak kabul edilecektir.

Bilindiği gibi "asgari ücret"; çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını karşılayarak insanca yaşamalarına olanak tanıyan ve işveren tarafından ödenmesi zorunlu en düşük ücret olup, bu bağlamda, 2016 yılı asgari ücretleri, 30/12/2015 tarih ve 2015/1 sayılı Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı ile belirlenmiş olup, söz konusu Karar 31 Aralık 2015 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Söz konusu Komisyon Kararı ile belirlenen işçinin bir günlük asgari ücreti, 01/01/2016-31/12/2016 tarihleri arasında uygulanmak üzere 54,9 (ellidört dokuz) Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Buna göre aylık brüt ücret alt sınırı 1.647,00 TL (net: 1.300,99 TL) şeklindedir. Buna karşın asgari ücret üst sınırı ise günlük 356,85 TL olmak üzere aylık 10.705,50 TL şeklinde belirlenmiştir.

Öte yandan, üst kısımda ifade edilen bahse konu prim borcunun kapsamına ise, Sigorta Primi, İşsizlik Sigortası Primi, Sosyal Güvenlik Destek Primi, Primlere İlişkin Gecikme Cezası-Gecikme Zammı-Diğer Fer'ileri ve Emekli Keseneği ve Kurum Karşılıkları Emekli Keseneği ve Kurum Karşılıklarının Fer' ileri girmekte olup, tutar ve türü ise aşağıda yer almaktadır.






Yukarıdaki tabloda, isteklinin ihale tarihi itibariyle yukarıda belirtilen sınırları geçen tutarlarda prim borcunun olması halinde, istekliyi ilgili idarenin ihale dışı bırakması zorunluluk arz etmektedir. Kaldı ki ihale tarihi itibariyle belirtilen değerleri aşan kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu bulunması halinde ihaleye ait sözleşmenin imzalanmaması ve aynı zamanda, isteklinin geçici teminatının gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, bu durumda ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilemez.

2.2. Borç kapsamına girmeyen durumlar; Öte yandan isteklinin Türkiye genelindeki;

1) İlgili kanunlara göre tecil ve taksitlendirilerek ya da özel kanunlara göre yeniden yapılandırılarak ödeme planına bağlanan ve anılan kanunlar gereğince tecil ve taksitlendirmeye ya da yapılandırmaya ilişkin taksit ve/veya cari aya ilişkin ödeme yükümlükleri yerine getirilmiş olması kaydıyla, tecil ve taksitlendirmeye ya da yeniden yapılandırmaya konu prim, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi, kesenek, kurum karşılığı ile bunların fer'ileri,

2) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 3 katını aşmayan ve (a) bendi kapsamına giren (7 numaralı alt bendinde belirtilen borçlar hariç) sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

3) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 6 katını aşmayan ve (a) bendinin 7 numaralı alt bendinde belirtilen sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

4) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 3 katını aşmayan ve (b) bendi kapsamına giren ve 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

5) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 3 katını aşmayan ve (b) bendi kapsamına giren ve 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin prim, kesenek, kurum karşılığı ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

6) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın üst sınırının 3 katını aşmayan ve (c) bendi kapsamına giren ve 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara ilişkin ((a) bendinin 7 numaralı alt bendinde belirtilen borçlar hariç) sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi, işsizlik sigortası primi ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

7) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın alt sınırının 3 katını aşmayan, (c) bendi kapsamına giren ve 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılan sigortalılığından doğan prim borçları, sosyal güvenlik destek primi borçları ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

8) 5510 sayılı Kanunun 82'nci maddesine göre tespit edilen sigorta primine esas aylık kazancın alt sınırının 3 katını aşmayan ve (ç) bendi kapsamına giren ve 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sayılan sigortalılığından doğan prim borçları, sosyal güvenlik destek primi borçları ile bunların fer'ileri toplamından oluşan borçlar,

9) Tasarrufa teşvik kesintisi ve katkı tutarları, konut edindirme yardımı, idari para cezaları borçları,

10) İlgili Kanunlar uyarınca takip ve tahsil görevi verilmiş olan özel işlem vergisi, eğitime katkı payı ve damga vergisi ile bunlara bağlı gecikme zamları,

kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olarak değerlendirilmeyecektir.

İsteklilerin sosyal güvenlik prim borcu olmadığına ilişkin belgeyi işyerinin kayıtlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden (veya Sosyal Güvenlik Merkezinden) alması, bu belgenin; ilgili müdürlükçe aynı işverene ait Türkiye genelini kapsayacak şekilde yapılacak araştırma neticesinde düzenlenmesi ve ihale tarihi itibarıyla olan durumu göstermesi gerekmektedir. Aynı isteklinin başka yerlerdeki işyeri sicil kayıtlarına ilişkin sosyal güvenlik prim borcu bulunduğunun idarelerce tespit edilmesi halinde 4734 sayılı Kanunun 10'uncu maddesi uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, sosyal güvenlik prim borcu olmadığına ilişkin olarak; gerçek kişi isteklilerin 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna prim borcu olmadığına dair belge, tüzel kişi isteklilerin ise 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumuna sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belge vermeleri yeterli olacak, tüzel kişi isteklilerin ortağı olan gerçek kişilerin 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında prim borcu olmadığına ilişkin belge istenmeyecektir.



3.İhale Tarihi İtibariyle Yapılan Ödemelerin İsteklinin Borç Durumuna Etkisi

Daha önce vurguladığımız üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun ihaleye katılımda yeterlik kuralları başlıklı 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendi hükmü ile "Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan" isteklilerin ihale dışı bırakılacağı, beşinci fıkrasında ise Kamu İhale Kurumu'nun Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'nın uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğine göre, işverenlerin kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığı hususunun, ihale tarihi itibariyle sorgulanması gerekmektedir. İhale tarihi itibariyle yapılan bu sorgulamalar sırasında, işverenlerin kapsama giren borçlarının bulunmaması veya kapsama giren borçları bulunmakla birlikte bu borçların açıklanan tutarlardan az olması halinde, söz konusu işverenlere kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunun bulunmadığı şeklinde yazılar verilmektedir.

Bu bağlamda, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığına ilişkin yapılan sorgulamalar sırasında, işverenlerin kapsama giren borçlarını ihale tarihi itibariyle ödemeleri halinde bu ödemelerin de dikkate alınması ve ihale tarihi itibariyle ödeyen veya ihale tarihi itibariyle yapılan ödemelerle birlikte kapsama giren borç tutarı açıklanan sınırların altında olan işverenlere, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu yoktur yazısı verilmesi gerekmektedir. Konuya ait bazı örnekler ise aşağıda yer almaktadır.

Örnek 1- (A) Limited Şirketinin yasal ödeme süresi geçmiş 17.000.- TL sigorta primi, işsizlik sigortası primi ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcunu 6/1/2015 tarihi itibariyle ödediği ve 17/1/ 2015 tarihinde işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğüne müracaat ederek 6/1/2015 tarihi itibariyle sosyal güvenlik prim borcunun bulunmadığına ilişkin yazı verilmesini talep ettiği bir durumda; söz konusu işverenin ihale tarihi itibariyle muaccel borçlarının tamamını ödemiş olması nedeniyle, ihale tarihi itibariyle borcunun bulunmadığının kabul edilmesi gerekmektedir.

Örnek 2- (B) gerçek kişisinin 25.000.- TL tutarındaki yasal ödeme süresi geçmiş prim borcunun 13/1/2015 tarihi itibariyle 6183 sayılı Kanunun 48'inci maddesine istinaden tecil ve taksitlendirildiği ve anılan işverenin 22/1/2015 tarihinde işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Merkezine müracaat ederek 13/1/2015 tarihi itibariyle sosyal güvenlik prim borcunun bulunmadığına ilişkin yazı verilmesini talep ettiği bir durumda; kapsama giren borçları ihale tarihi itibariyle tecil ve taksite bağlanmış ve tecil-taksitlendirme anlaşmasının bozulmamış olması nedeniyle, anılan işverenin kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olmadığı kabul edilecektir. Buna karşın, kapsama giren borçların ihale tarihinden sonraki bir tarih itibariyle tecil ve taksitlendirilmiş veya yeniden yapılandırılmış olması ve söz konusu borçların açıklanan sınırların üzerinde olması halinde kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunun bulunduğu şeklinde değerlendirme yapılması gerekmektedir.



4. Sonuç

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "İhaleye Katılımda Yeterlik Kuralları" başlığını taşıyan 10'uncu maddesi ile; "Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan" isteklilerin ihale dışında bırakılacağı hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Kanun hükmü uyarınca, gerçek veya tüzel kişi olan işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna bağlı birimlerde "borcu yoktur belgesi" talep edilmesi halinde, işverenlerin ihale tarihi itibariyle kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borçlarının olup olmadığının tespiti amacıyla Türkiye çapında sorgulama yapılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinde sosyal güvenlik prim borcu olan kişilerin ihaleye katılamayacağı hususu açıkça belirtilmiştir. 5615 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa eklenen ve "Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ" ile "Türkiye'de kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu"nun değerlendirilmesinde, hangi borçların kesinleşmiş prim borcu olarak kabul edileceği, hangilerinin kabul edilmeyeceği ortaya konulmuştur.

Aynı şekilde, idarelerin, ihale yoluyla yaptırdıkları işlerden dolayı hak ediş ödemesi yapabilmeleri için, yüklenicilerin, SGK'ya muaccel sigorta primi, işsizlik sigortası primi ve idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer'ilerinden oluşan borçlarının bulunmaması gerekmektedir. Bu nedenle idareler hak ediş ödemelerinden önce; hizmet alımları ve yapım işyerleri ile ilgili işverenin merkez adresinin bağlı bulunduğu İl/Merkez Müdürlüğünde işlem gören tüm işyerlerinden dolayı muaccel sigorta primi, işsizlik sigortası primi ve idari para cezası ile bunlara ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer fer'ilerinden oluşan borçlarının bulunup bulunmadığı hususu araştırılmaktadır.

İhalelere katılabilme şartlarından biri de SGK'dan alınan kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcunun olmadığına dair yani borcu yoktur yazısı olup, söz konusu yazı daha önce SGK Müdürlüklerinden temin edilirken artık e-borcu yoktur programından da firmalarca kolaylıkla temin edilebilmektedir. Bu nedenle işverenlerin SGK İl/Merkez Müdürlüklerinde "e-borcu yoktur" uygulamasına yönelik şifresi alması gerekmektedir.

Kaldı ki 506 sayılı Kanunun 80'inci maddesi uyarınca sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşlarının tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, mesul muhasip, sayman ile tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzey yönetici veya yetkilileri SGK'ya karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Öte yandan SGK tarafından 2013/41 sayılı Genelge ile 04/02/2011 tarihli ve 2011-13 sayılı Genelgede yapılan değişiklikle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun, "Uygulanacak ihale usulleri" başlıklı 18'inci maddesinde, idarelerce, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde, Açık ihale usulü, Belli istekliler arasında ihale usulü ve Pazarlık usulü uygulanacağının öngörüldüğünden hareketle, "doğrudan temin usulü", uygulanacak ihale usullerine ilişkin 18'inci madde içeriğinden çıkartılması nedeniyle, doğrudan temin usulü ile yapılan mal veya hizmet alımları ile yapım işleriyle ilgili olarak ihale makamlarının söz konusu işi üstlenenleri SGK'ya bildirme yükümlülüğü, yüklenicinin hak ediş ödemesine esas muaccel borcunun bulunup bulunmadığı hususunu sorgulama yükümlülüğü ve teminat iadesi sırasında SGK'dan alınmış ilişiksizlik belgesini isteme yükümlülüğü kaldırılmıştır.

Bunlarla birlikte, kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borçlarının bulunup bulunmadığının sorgulanması sırasında, kapsama giren borçların en geç ihale tarihi veya önceki bir tarih itibariyle 6183 sayılı Kanunun 48'inci maddesine istinaden tecil ve taksitlendirilmiş ya da çeşitli Kanunlar gereği yeniden yapılandırılmış olması halinde, tecil ve taksitlendirilmiş/yeniden yapılandırılmış borçlara ilişkin taksitlendirme veya yapılandırma anlaşmasının bozulmamış olması ve vadesi geçtiği halde ödenmemiş veya eksik ödenmiş taksitlerin ihale tarihine kadar hesaplanacak faizi ve varsa tecil ve taksitlendirme (veya yeniden yapılandırma) kapsamına girmeyen diğer borçlarla birlikte toplam borç tutarının açıklanan sınırların altında olması halinde, yine kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu yoktur yazısı verilmesi gerektiğini ifade edebiliriz.



Kaynakça

- ANA SAYFA

- Mevzuat Bilgi Sistemi