Makale "Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi"'nden alınmıştır.



PRİM ÖDEME GÜN SAYILARI BELİRLENİRKEN
DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Faruk YÜKSEL
SGK Başmüfettişi

Özet

Prim ödeme gün sayıları hesaplanırken sigortalıların ayın tamamı için ücret almaya hak kazandığı durumlarda, ilgili ayın kaç olduğuna bakılmaksızın, tüm aylar 30 gün olarak kabul edilecektir. Sigortalıların ay içinde işe girdiği veya işten ayrıldığı durumlarda ise ücret almaya hak kazanılan gün sayısı karşılığı kadar prim ödenmelidir. Sigortalıların istirahatli olduğu günler için ücret ödenmeye devam edilirse bu günler de prim ödeme gün sayısına dahil edilecektir.

Anahtar Kelimeler: Ücret günü, prim gün sayısı, prim ödeme.



Giriş

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile işverenler tarafından sigortalılara ödenen kazançların nasıl prime tabi tutulacağını düzenlemiştir. Düzenlemeye göre sigortalıların kazançlarının prime tabi tutulmasının önemli bir yönü de sigortalıların prim ödeme gün sayısının hesaplanmasıdır. Çünkü günlük kazancın hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay için prime esas tutulan kazancının ücret aldığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır.

İşveren Uygulama Tebliği de sigortalılar adına bildirimde bulunulacak gün sayısının tespitine ilişkin düzenlemeler getirmiştir. Yazımızda söz edilen düzenlemeler çerçevesinde aylık prim ve hizmet belgelerinde sigortalılara ilişkin hangi bilgilerin bulunacağı ve sigortalıların bildirime esas gün sayısının tespiti örnekler ile açıklanacaktır.



1.Prim ve Hizmet Belgesinde Bulunması Gereken Sigortalı Bilgileri

01/10/2008 tarihinden itibaren sosyal güvenlik sicil numarası olarak sigortalıların Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numaraları esas alınmaktadır. Bu nedenle aylık prim ve hizmet belgesinin "Sosyal Güvenlik Sicil Numarası" bölümüne, sigortalıların 11 haneli kimlik numaraları kaydedilecektir. Sigortalının yabancı uyruklu olması halinde ise bu bölüme, bu kişiler için İçişleri Bakanlığınca verilecek olan kimlik numarası girilecektir.

Yabancı uyruklu sigortalıların aylık prim ve hizmet belgesine kaydedilmesi sırasında bu kişilerin kimlik numaralarının Sosyal Güvenlik Kurumu veri tabanında kayıtlı bulunmaması halinde, öncelikle kimlik numaralarının İçişleri Bakanlığından öğrenilmesi, ardından söz konusu numaraların sigortalı tescil kütüklerine kaydedilmesi amacıyla işyerinin bağlı bulunduğu üniteye müracaat edilmesi gerekmektedir.

Aylık prim ve hizmet belgelerinin e-Sigorta kanalıyla gönderilmesinde, sosyal güvenlik sicil numarasının girilmesinin ardından, sigortalının ad/soyadı ve varsa ilk soyadı bilgisi sigortalı tescil kütüklerine bakılarak sistem tarafından ekrana getirilecek olup, sosyal güvenlik sicil numarası girilen sigortalının ad soyadı bilgisinin doğru olup olmadığı kullanıcılar tarafından kontrol edilecek, sosyal güvenlik sicil numarasının hatalı girilmiş olduğunun anlaşılması halinde, doğru sicil numarası sisteme yeniden girilecektir.

Aylık prim ve hizmet belgesinin kağıt ortamında düzenlenerek Sosyal Güvenlik Kurumuna elden verildiği veya posta kanalıyla gönderildiği durumlarda ise, sigortalıların sosyal güvenlik sicil numaraları ve ad/soyadı/ilk soyadı bilgileri aylık prim ve hizmet belgesine ilgililerce yazılacaktır.



2.Sigortalıların Bildirime Esas Gün Sayıları

5510 sayılı Kanun uygulamasında her bir ay 30 (otuz) gün olarak kabul edilmiştir. Ay içindeki çalışmaları tam olan sigortalıların prim ödeme gün sayıları, ilgili ayın kaç gün olduğuna bakılmaksızın (ayın 28, 29, 30 veya 31 gün çektiği üzerinde durulmaksızın) 30 gün olarak bildirilecektir.

Örnek-1:

(A) sigortalısının, bir işyerinde 2017/Ekim ayının tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında bu aydaki prim ödeme gün sayısı, Ekim ayının 31 gün olduğu üzerinde durulmaksızın, 30 olarak, 2018/Şubat ayının tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında ise bu aydaki prim ödeme gün sayısı, Şubat ayının 28 gün olduğu üzerinde durulmaksızın, yine 30 olarak bildirilecektir.

Ancak sigortalıların tam ay çalışmadığı sık karşılaşılan bir durumdur. Bu durumlarda prime ödeme gün sayılarının nasıl hesaplanacağı aşağıda açıklanmıştır.

2.1. Ay İçinde İşe Başlayan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması

Ayın ilk gününde işe giren ve o ayda tam çalışan sigortalılar hariç, bu sigortalıların prim ödeme sayıları yukarıda açıklandığı üzere ilgili ayın kaç gün olduğuna bakılmaksızın 30 gün olarak kabul edilmektedir, ay içinde işe giren sigortalıların prim ödeme gün sayıları, işe giriş tarihleri ve ayın kaç gün olduğuna bakılarak hesap edilecektir. Bu hesaplama yapılırken sigortalının işe girdiği gün de dahil edilerek ayın geri kalan gün sayısı toplamı prim ödeme gün sayısı olarak kabul edilecektir.

Örnek-2:

(A) sigortalısının, bir işyerinde 21/10/2017 tarihinde işe başladığı ve işe başladığı tarihten itibaren ayın kalan günlerinin tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında söz konusu sigortalının 2017/ Ekim ayındaki prim ödeme gün sayısı 11 gün olarak bildirilecektir.

Örnek-3:

(B) sigortalısının, bir işyerinde 16/02/2018 tarihinde işe başladığı ve işe başladığı tarihten itibaren ayın kalan günlerinin tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında 2018/Şubat ayındaki prim ödeme gün sayısı 13 gün olarak bildirilecektir.

2.2. Ay İçinde İşten Ayrılan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması

Ay içinde işten ayrılan sigortalıların prim ödeme gün sayıları, işten çıkış tarihlerine kadar o ay içerisinde ücret hak ettikleri gün sayısı kadar olacaktır.

Örnek-4:

(A) sigortalısının, bir işyerinde19/10/2017 tarihinde çalıştıktan sonra işten ayrıldığı ve işten ayrıldığı tarihe kadar olan sürelerin tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında 2017/Ekim ayındaki prim ödeme gün sayısı 19 gün olarak bildirilecektir.

2.3. İşe Başladığı Ay İçinde İşten Ayrılan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması

İşe başladığı ay içinde işten ayrılan sigortalıların ilgili aydaki prim ödeme gün sayıları, ayın ilk günü işe başlayıp son günü işten ayrılanlar hariç ki bu kişilerin prim ödeme gün sayısı 30 gün olarak kabul edilecektir, sigortalının işe giriş tarihi ve işten çıkış tarihleri dahil kaç gün olduğuna bakılarak hesaplanacaktır.

Örnek-5:

(A) sigortalısının, bir işyerinde 17/12/2017 tarihinde işe başlayıp 28/12/2017 tarihinde işten ayrıldığı ve işe başlayıp ayrıldığı sürelerin tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında 2017/Aralık ayındaki prim ödeme gün sayısı ise 12 gün olarak bildirilecektir.

2.4. Ay İçinde Bazı Günlerde Çalışmamış ve Çalışmadığı Günler İçin Ücret Almamış Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması

2.4.1. Ay İçinde İşe Girişi veya İşten Çıkışı Bulunmayan Sigortalılar Yönünden:

Ay içinde işe girişi veya işten çıkışı bulunmayan ancak çeşitli nedenlerle (istirahat, ücretsiz izin, disiplin cezası gibi) ayın bazı günlerinde çalışmayan ve çalışmadığı günler için de ücret almayan sigortalıların ilgili aydaki prim ödeme gün sayıları, ilgili aydaki gün sayısından ücret almaya hak kazanılmamış gün sayısı çıkartılmak suretiyle hesaplanacaktır.

Örnek-6:

Bir işyerinde çalışan (A) sigortalısının, 2017/ Aralık ayında 10 gün ücretsiz izinli olduğu ve ayın kalan günlerinin tamamı için ücret almaya hak kazanmış olduğu varsayıldığında, söz konusu ayda 31 gün bulunması ve sigortalının 10 gün eksik çalışmış olması nedeniyle, bahse konu sigortalının 2017/Aralık ayındaki prim ödeme gün sayısı 21 gün olacaktır.

2.4.2. Ay İçinde İşe Girişi veya İşten Çıkışı Bulunan Sigortalılar Yönünden:

Ay içinde işe başlayan veya işten ayrılan sigortalıların, aynı zamanda çeşitli nedenlerle (istirahat, ücretsiz izin, disiplin cezası gibi) ay içinde hak kazanılmış hafta tatili dışında, çalışmadığı ve çalışmadığı günler içerisinde ücret almadığı günlerin bulunması durumunda, ilgili aydaki prim ödeme gün sayısı ücret alınan gün sayısı esas alınmak suretiyle bulunacaktır. Başka bir ifade ile ilgili aydaki gün sayısından, işe başladığı tarihten önceki gün sayısı, işten ayrıldığı tarihten sonraki gün sayısı ve ücret alınmayan gün sayısı çıkartılmak suretiyle hesaplanacaktır.

Örnek-7:

Bir işyerinde 08/10/2017 tarihinde işe başlamış olan sigortalının, 2017/Ekim ayında işe başladığı tarihten sonra 3 gün istirahatli bulunduğu ve hak kazanılmış hafta tatili dışında söz konusu ayın diğer günlerinin tamamında çalışmış olduğu varsayıldığında, ilgili aydaki prim ödeme gün sayısı şöyle hesaplanacaktır:

Önce işe başlama tarihinden önceki gün sayısı düşülecektir: 31 - 7 = 24

Daha sonra istirahatli olunan gün sayısı düşülecektir: 24 – 3 = 21

Sigortalının prime esas gün sayısı 21 olarak bildirilecektir.

Hak kazanılmadığı halde kullanılmış olan hafta tatili için ücret ödenmesi halinde, bu sürelere ilişkin ücretler de prime esas kazanca dahil edileceğinden, bu durumda bahse konu süreler prim ödeme gün sayısına dahil edilecektir.

2.5. Geçici İş Göremezlik Ödeneği Alan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayısının Hesaplanması

İşverenlerce Sosyal Güvenlik Kurumundan geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalılara, ödenen geçici iş göremezlik ödeneği ile normal günlük kazançları arasındaki fark ücretleri veya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği dikkate alınmaksızın ayrıca normal ücretlerinin ödendiği görülebilmektedir. Geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalılara istirahatli bulundukları süreler için işverenlerince yapılan bu ödemeler de 5510 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilerek prime tabi tutulacaktır.

Örnek-8:

Bir işyerinde çalışmakta iken 17/12/2017 - 25/12/2017 döneminde istirahatli olması nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği alan bir sigortalıya işvereni tarafından istirahatli olunan süreler için tam ücretinin ödendiği varsayıldığında, söz konusu sigortalının 2017/Aralık ayındaki prim ödeme gün sayısı 30 olacaktır. İstirahatli sürelerde işverence ücret ödenmemesi halinde ise sigortalının 2017/Aralık ayı prim ödeme gün sayısı 31-9=22 olacaktır.

İş kazasına uğrayan sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği alınan günler için işveren tarafından ödeme yapılmamış olsa da, sigortalı iş kazasının meydana geldiği gün işe gitmiş olacağından istirahatli olduğu kaza günü de prime esas gün sayısına dahil edilecektir.

Örnek-9:

14/11/2017 tarihinde işyerinde çalışırken iş kazası geçiren ve 14/11/2017 tarihinden itibaren ayın geri kalan günleri için istirahatli olan sigortalı adına 2017/Kasım ayı için 14 gün bildirimde bulunulmalıdır. 14/11/2017 tarihinde istirahatli olsa da sigortalı kaza saatine kadar çalışmış olduğundan ücret almaya hak kazanmıştır.



Sonuç

Sigortalıların prim ödeme gün sayılarının doğru bir şekilde hesaplanması önem arz etmektedir. Çünkü prim ödeme gün sayıları fazla bildirildiğinde fazla yapılan bildirimlerin iptali için aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenmesi gerekmektedir. Prim ödeme gün sayılarının eksik bildirildiğinde ise hem ek aylık prim ve hizmet belgesinin düzenlenmesi gerekmekte hem de işverenler hakkında idari para cezası uygulanmaktadır.

Sigortalıların prim ödeme gün sayılarının yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde doğru bir şekilde hesaplanarak bildirimlerin yapılması hem işverenleri ilave işlemleri yapma yükünden ve idari para cezası ödeme riskinden kurtaracak hem de sigortalıların hak kayıplarının önüne geçecektir.



Kaynakça

-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 16/06/2006 tarih ve 26200 sayılı Resmi Gazete

-Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 12/05/2010 tarih ve 27579 sayılı Resmi Gazete

-İşveren Uygulama Tebliği, 01/09/2012 tarih ve 28398 sayılı Resmi Gazete