+ Cevap Ver
1 sonuçtan 1 ile 1 arası
Şu an İşçi kategorisindeki Doğum Yapan Kadın İşçinin Yarım Çalışmadan ve Yarım Çalışma Ödeneğinden Yararlanması (Makale) isimli konuyu okuyorsunuz.
  1. #1
    Forum Üyesi Ferruh Atalay - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    17 Ağustos 2013
    Yer
    Malatya
    Mesajlar
    926

    Doğum Yapan Kadın İşçinin Yarım Çalışmadan ve Yarım Çalışma Ödeneğinden Yararlanması (Makale)

    Makale Lebib Yalkın Mevzuat Dergisinden Alıntıdır...


    DOĞUM YAPAN KADIN İŞÇİNİN YARIM ÇALIŞMADAN VE
    YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN YARARLANMA ESASLARI

    Raşit ULUBEY


    ÇSGB İş Başmüfettişi


    Özet

    6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Ek Madde 5 ilave edilmiş ve aynı Kanunla 4857 sayılı İş Kanununun 74'üncü maddesinde değişiklik yapılmıştır. Yapılan bu ilave ve değişiklik 10 Şubat 2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

    Yapılan bu ilave ve değişiklikle, doğum veya evlat edinen işçiye en az 60 gün ve en fazla 360 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar yarım çalışma yaptırılması, diğer yarısı kadar da ücretsiz izin verilmesi ve ücretsiz izin konusu süre için işsizlik sigortası fonundan yarım çalışma ödeneği ödenmesi ortaya çıkmıştır.

    Anahtar Kelimeler: İşçi, işveren, doğum, yarım çalışma, haftalık çalışma süresinin diğer yarısı kadar ücretsiz izin, yarım çalışma ödeneği.



    1. Başlangıç

    29.01.2016 tarihli ve 6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20'nci maddesiyle 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Ek Madde 5 olarak "Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği" başlıklı bir madde eklenmiş, aynı Kanunun (6663) 22'nci maddesiyle de 4857 sayılı İş Kanununun "Analık halinde çalışma ve süt izni" başlıklı 74'üncü maddesinde değişiklik yapılmıştır.

    Söz konusu Kanunlarda yapılan ilave ve değişiklikler, 10 Şubat 2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

    Bu makalemizde, doğum yapan işçiye yarım çalışma yaptırılması ve yarım çalışma ödeneği ödenmesinin esasları ele alınıp, değerlendirilecektir.



    2.Yarım Çalışma, Ödeneği ve Hak Kazanılma Koşulları

    2.1. Yarım Çalışma ve Yarım Çalışma Ödeneği

    Doğum veya evlat edinmeyle doğum sonrası veya çocuğun aileye teslim tarihinden itibaren 8 (doğum öncesi iznin 8, çoğul gebelikte 10 hafta olarak kullanılması durumunda) haftalık veya en fazla 13 (doktor raporuyla doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışılan tekil gebelik durumunda) veyahut da 15 (doktor raporuyla doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışılan çoğul gebelik durumunda) haftalık, işçinin talep etmesi koşuluyla analık hali izninin bittiği tarihten itibaren en az 60 gün ve en fazla 360 gün süreyle haftada en fazla 22.5 saat olarak yapılan çalışma yarım çalışma olarak; bu kişilere haftalık çalışma süresinin çalışılmayan ve ücretsiz izin olarak kullanılan diğer yarısı için yarım çalışma yapılan gün sayısının 1/2'si hesabıyla işsizlik sigortası fonundan her gün karşılığı günlük brüt asgari ücret üzerinden yapılan ödeme de yarım çalışma ödeneği olarak karşımıza çıkmaktadır.

    2.2. Yarım Çalışma Yapacak Olanlar

    Yarım çalışma, doğum yapan işçi anne veya annenin doğumda ya da doğum sonrasında ölümü halinde işçi baba tarafından, 3 yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesinde de evlat edinen anne veya babadan işçi olan biri tarafından istekleri üzerine haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışma yapılarak, diğer yarısı kadar da ücretsiz izin kullanılmaktadır.

    2.3. Yarım Çalışma Başvuru Süresi

    İşçinin doğum ve evlat edinme sonrası kullandığı en az 8 ve en fazla 15 haftalık analık hali izninin bittiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde Çalışma ve İş Kurumu il/merkez müdürlüğüne; doğum halinde doğum belgesi, evlat edinme halinde evlat edinme belgesi, vukuatlı nüfus kayıt örneği, doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesi ile başvuruda bulunması gerekir.

    Mücbir nedenler dışında, başvuruda gecikilen süre doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülmektedir.

    2.4. Yarım Çalışmaya Başlama Zamanı

    Yarım çalışma; 8 ve çoğul gebelikte 10 hafta olan doğum öncesi iznin tamamının kullanılması durumunda doğumdan sonraki 8 haftalık analık hali izninin bittiği tarih, takip eden tarihten başlamaktadır.

    Üç yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesinde çocuğun aileye teslim tarihinden itibaren 8 haftalık analık hali izninin bittiği tarihten itibaren başlaması söz konusudur.

    Şayet erken doğum nedeniyle doğundan önceki 8 haftalık ve çoğul gebelikte 10 haftalık sürenin tamamı kullanılamamışsa, kullanılmayan süre doğum sonrası 8 haftaya ilave edilmektedir. Örneğin çocuk 5 hafta erken doğmuşsa, kalan 5 haftalık süre 8 haftaya ilave edilerek, doğum sonrası analık hali izni 5+8= 13 hafta olarak kullandırılmaktadır.

    Kadın işçi doktor raporuyla doğuma 3 hafta kalmasına kadar çalışabileceğinden, tekil gebelikte kalan 8-3= 5 hafta, çoğul gebelikte kalan 10-3= 7 hafta doğum sonrası kullanılacak olan analık hali iznine ekleneceğinden, doğum sonrası analık hali izni tekil gebelikte 8+5= 13 hafta, çoğul gebelikte 8+7= 15 hafta olarak ortaya çıkacak ve yarım çalışma bu sürenin bitimini takip eden tarihten itibaren başlayacak bulunmaktadır.

    2.5. Yarım Çalışma Süresi

    Doğum yapan veya 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen işçiye;

    Birinci tekil doğumda 60 gün,

    İkinci tekil doğumda 120 gün,

    Üçüncü ve sonrası tekil doğumda 180 gün,

    Süreyle yarım çalışma, diğer bir deyişle haftada en fazla 22,5 saat çalışma yaptırılmaktadır.

    İkiz veya üçüz doğum halinde yukarıda belirtilen sürelere 30'ar gün ilave edilmekte ve süreler birinci çoğul doğumda 90 gün, ikinci çoğul doğumda 150 gün, üçüncü ve sonrası çoğul doğumda ise 210 gün süreyle yarım çalışma yapılması ortaya çıkmaktadır.

    Çocuğun engelli olarak doğması halinde yarım çalışılacak süre 360 gün bulunmaktadır.

    Bu süreleri tablolaştıracak olursak;

    Doğum Sayısı Yarım Çalışma Günü
    Birinci Tekil Doğum 60
    Birinci Çoğul Doğum 90
    İkinci Tekil Doğum 120
    İkinci Çoğul Doğum 150
    Üçüncü ve Sonrası Tekil Doğum 180
    Üçüncü ve Sonrası Çoğul Doğum 210
    Engelli Çocuk Doğumu 360


    ortaya çıkmaktadır.

    Yarım çalışma doğum yapan işçinin isteği üzerine, evlat edinmede ise işçi anne veya babadan birinin isteği üzerine verilmektedir. Bu süreler analık hali izin süresinin bittiği tarihi izleyen günden başlamaktadır.

    İşyerinde haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmiş ve işyeri ara dinlenmesi dışında haftanın 6 günü, günlük 7.5 saat çalışması işverence kararlaştırılmışsa, yarım çalışma yapacak işçi haftada 6 gün, ara dinlenmesi hariç günlük 3.75 saat/225 dakika yarım çalışma yapması ve haftada 1 gün de hafta tatili yapması gerekir. Yarım çalışılacak haftada toplam 22.5 saatlik sürenin, ara dinlenmesi hariç günlük 7.5 saat çalışmak suretiyle 3 günde tamamlanması mümkün değildir.

    Yarım çalışma süresinin hesaplanmasında; her bir hafta tatiline ve/veya akdi tatile ait günlük 7.5'ar saatin yarısı da çalışılmış süre olarak kabul edilmekte ve değerlendirilmektedir.

    İşçinin yarım çalışma yaptığı süreye ait ücreti, sigorta primi vb. gibi işçilikten doğan her türlü hakları işvereni tarafından karşılanmakta ve ödenmektedir.

    2.6. Yarım Çalışma Ödeneğine Hak Kazanma Şartları

    Doğum yapan veya 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen işçinin yarım çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için;

    2.6.1- Doğan veya evlat edinilen çocuğun hayatta olması,

    - İş Kanununun 74'üncü maddesi çerçevesinde yarım çalışmaya başlamış bulunması,

    2.6.2- İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle haftalık süresi 45 saatin altında (örneğin 40 saat olarak) belirlenmiş ise belirlenen sürenin yarısı kadar, belirlenmemiş ise haftalık 45 saatin yarısı kadar işçinin fiilen çalışmış olması,

    2.6.3- İşçinin adına doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son 3 yıl içinde (Örneğin; 01 Ekim 2016 tarihinde doğum yapılması durumunda, 01 Ekim 2013-30 Eylül 2016 tarihleri arasında) en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş bulunması,

    2.6.4- İşçinin doğum ve evlat edinme sonrası kullandığı en az 8 ve en fazla 15 haftalık analık hali izninin bittiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde Çalışma ve İş Kurumu il/merkez müdürlüğüne başvurmuş olması,

    İcap eder.

    2.7. Günlük Yarım Çalışma Ödeneği Miktarı

    Günlük yarım çalışma ödeneği miktarı günlük brüt asgari ücret kadar olup, 2016 yılı için günlük yarım çalışma ödeneği miktarı 1647/30 = 54,90 liradır.

    Yarım çalışma ödeneği süresi, aylık olarak 15 günü geçmemek üzere işveren tarafından ilgili işçi için ödenen prim bilgileri dikkate alınarak hesaplanmaktadır.

    İşçiye ilgili ayda yarım çalışma ödeneği ödenecek gün sayısı, yarım çalışma yapılan gün sayısının yarısı kadar olup, bu süre, ilgili ayda işveren tarafından onaylanmış aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde yer alan prim gün sayısına tekabül etmektedir. Örneğin; Eylül 2016 ayında işçi 30 gün (bu süreye 4 hafta tatili dahildir) yarım çalışma yapmış ise, bu işçinin Eylül 2016 ayı onaylanmış aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde prim gün sayısı 15 gün (2 yarım çalışma 1 tam gün edeceğinden) olarak yer alacak ve işçiye aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde bulunan gün sayısı olan 30/2= 15 gün karşılığı yarım çalışma ödeneği Kasım 2016 ayı içinde ödenecektir. Örneğimizdeki işçiye; 54,90x15= 823,5 lira x %07.59 = 6,25 Lira damga vergisi kesildikten sonra kalan 823,5-6,25= 817,25 lira yarım çalışma ödeneği ödenmektedir.

    Yarım çalışma ödeneğinden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılamamaktadır.

    Ayrıca, yarım çalışma ödeneği ödenen gün sayısının prime esas kazancın günlük alt sınırıyla çarpımı sonucu bulunacak rakam üzerinden % 32.5 oranında sigorta primi işsizlik sigortası fonundan ödenmektedir. Örneğimizde 823,50 liranın % 32.5'i oranında 832.5x32.5/100 = 270,56 lira sigorta primi hesaplanmakta ve 270,56 liralık sigorta primi işsizlik sigortası fonundan Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmektedir.

    Yarım çalışma ödenekleri, yarım çalışma yapılan aydan sonraki ikinci ay içinde (Örneğin Eylül 2016 ayı içinde yapılan yarım çalışmanın ödeneği Kasım ayı içinde) işçinin banka hesabına ödenmektedir.

    Nisan 2016 ayında 8 işçiye 4.195,- lira, Mayıs 2016 ayında 39 işçiye 26.806,- lira, Haziran 2016 ayında 124 işçiye 81.235,- lira ve Temmuz 2016 ayında da 325 işçiye 215.209,- lira olmak üzere toplam 327.445,- lira tutarında yarım çalışma ödeneği, Türkiye İş Kurumu tarafından işsizlik sigortası fonundan ödenmiş bulunmaktadır.

    2.8. İşçiye Yarım Çalışma Ödeneği Ödenecek Süre

    Doğum yapan veya 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen işçiye;

    Birinci tekil doğumda 60 gün yarım çalışmaya karşılık 60/2= 30 gün,

    Birinci çoğul doğumda 90 gün yarım çalışmaya karşılık 90/2= 45 gün,

    İkinci tekil doğumda 120 gün yarım çalışmaya karşılık 120/2= 60 gün,

    İkinci çoğul doğumda 150 gün yarım çalışmaya karşılık 150/2= 75 gün,

    Üçüncü ve sonraki tekil doğumda 180 gün yarım çalışmaya karşılık 180/2= 90 gün,

    Üçüncü ve sonraki çoğul doğumda 210 gün yarım çalışmaya karşılık 210/2= 105 gün,

    Engelli doğumda 360 gün yarım çalışmaya karşılık 360/2= 180 gün,

    Süreyle yarım çalışma ödeneği ödenmektedir.

    Ay içinde rapor kullanan işçiye rapor süresi düşüldükten sonra kalan yarım çalışma süresinin yarısına tekabül eden gün sayısı kadar yarım çalışma ödeneği ödenmesi söz konusudur. Yarım çalışma ödeneği ödenecek gün küsuratları dikkate alınmamakta, atılmaktadır. Örneğin; 7 gün rapor kullanıp, 23 gün yarım çalışma yapan işçiye yarım çalışma ödeneği ödenecek süre 23/2= 13.5 gün değil, 13 gündür.

    2.9. Yarım Çalışma Ödeneği Ödenmeyecek Durumlar

    Aşağıdaki hallerde işçiye yarım çalışma ödeneği ödenmemektedir.

    2.9.1- Geçici iş göremezlik ödeneği almaya hak kazanan işçilere, bu durumlarının devamı süresince,

    2.9.2- Çocuğun hayatını kaybetmesi ve/veya evlatlık halinin ortadan kalkması gibi durumlarda, olayın vuku bulduğu tarihi izleyen tarihin devamı süresince,

    2.9.3- İşçinin haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izinde olduğu sürede başka bir işte çalışması halinde çalıştığı sürece,

    yarım çalışma ödeneği ödenmemektedir.

    2.9.4- Ayrıca, yarım çalışma ödeneği alırken, çalıştığı işyerinden ayrılması üzerine ayrıldığı tarih itibariyle ödeneği durdurulan işçinin yeni bir işe girmesi ve yarım çalışma yapması halinde, başlangıçta belirlenen ödeme döneminin bittiği tarihi geçmemek üzere yarım çalışma ödeneğinden yararlanabilmektedir.

    2.10. Tarafların Sorumluluğu

    Yarım çalışma ödenekleri, işverenin yarım çalışma süresi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu'na yapmış olduğu bildirimler dikkate alınarak belirlendiğinden, işverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yarım çalışma ödenekleri, sigorta prim ödemeleri gibi yersiz ödemeler kanuni faiziyle birlikte işverenden tahsil edilmektedir.

    Keza, işçinin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yersiz ödemelerin ise, kanuni faiziyle birlikte işçiden tahsil yoluna gidilmektedir.



    3. Sonuç

    6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20'nci maddesiyle 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Ek Madde 5 olarak "Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği" başlıklı bir madde eklenmiş, aynı Kanunun (6663) 22'nci maddesiyle de 4857 sayılı İş Kanununun "Analık halinde çalışma ve süt izni" başlıklı 74'üncü maddesinde değişiklik yapılmış ve bu ilave ve değişiklikler, 10 Şubat 2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
    Doğum yapan veya 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen işçiye; birinci tekil doğumda 60 gün, birinci çoğul doğumda 90 gün, ikinci tekil doğumda 120 gün, ikinci çoğul doğumda 150 gün, üçüncü ve sonrası tekil doğumda 180 gün, üçüncü ve sonrası çoğul doğumda ise 210 gün süreyle yarım çalışma yapılması ve bu sürelerin yarısı kadar da gerekli şartları sağlamaları halinde yarım çalışma ödeneği verilmesi söz konusudur.



    Kaynakça

    -6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Madde 20, 22

    -447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu Ek Madde 5

    -4857 sayılı İş Kanunu Madde 74

    -Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün 26.04.2016 tarihli ve 15709 sayılı iç duyurusu

    -Türkiye İş Kurumu, Temmuz 2016 ayı İşsizlik Sigortası Bülteni
    Konu Ferruh Atalay tarafından (08 Kasım 2016 Saat 17:00 ) değiştirilmiştir.

+ Cevap Ver

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0