Makale "Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi"nden alınmıştır



KAMU KONUTLARINDAKİ PUANLAMA ESASLARI VE UYGULAMADA
YAŞANAN SORUNLAR
Yasin KULAKSIZ
SGK Müfettişi

Özet

Beslenme ve barınma hiç şüphesiz insanoğlunun en temel ihtiyaçları arasında yer alır. İlkçağdan bu yana insanlar öncelikle bu ihtiyaçlarını karşılayıp daha sonra sosyalleşme süreci içerisinde diğer ihtiyaçlarını karşılama arayışına girmişlerdir. Ateşin bulunması ve beslenme ihtiyacı için kullanılması, göçebe toplumlarının yaşamış olduğu çadırlar ve daha sonra yerleşik hayata geçilip dönemin şartlarına göre yapılan evler hep bu ihtiyaçların gereği olarak ortaya çıkmıştır. Devletler de sosyal devlet olmanın bir gereği olarak vatandaşlarına bir takım haklar sağlarlar. Bazen bu haklardan herkes yararlanabilirken bazen de haklardan yararlanmak kamuda çalışıyor olmak gibi bir şarta bağlanabilir. Devlet'çe kamuda çalışan personele; servis, yemek, kreş, kamp ve lojman gibi bir takım haklar sağlanabilir. Tabi burada bu hakların da verilmesi noktasında bazı şartların yerine getirilmesi gerektiği hususuna dikkat edilmesi gerekir. Örneğin; kreş için kreş ücretinin yatırılması, lojman için puanlama kriterinin yerine getirilmesi ve lojman kirasının ödenmesi gibi. Kamudaki lojman sayıları ve talepler göz önünde bulundurulduğunda talebin fazla konut sayısının az oluşu lojman puanlama esasının önemini bir kez daha ortaya çıkarmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kamu personeli, lojman, puanlama esası, tahsis.

1.Giriş

2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 2' nci maddesinde; kamu idarelerinin yurt içinde ve yurt dışında inşa ettirme, satın alma, kiralama suretiyle temin olunan ve bu kurum ve kuruluşlar personelinin yararlanması için ayrılan kamu konutları ifadesi yer almıştır. Bu ifade yorumlandığında lojman tahsisi için öncelikli olarak mevzuatta işçi, memur ve diğer türlü bir ayrımda bulunulmamış olup kamu personeli olmak yeter şart olarak görülmüştür. Kamu personelleri konut tahsis türüne göre lojman için mevzuatta öngörülen şartları yerine getirmeleri halinde bu imkandan yararlanabileceklerdir.

2.Kamu Konutlarıyla İlgili Hükümler

2.1. Kamu Konut Türleri ve Konut Tahsisi

2946 sayılı Kamu Konutları Kanununun 3' üncü maddesine göre; kamu konutları, tahsis esasına göre dört gruba ayrılır:

' Özel tahsisli konutlar; yönetmelikte belirlenecek temsil özelliği olan makam ve rütbe sahiplerine tahsis edilen özel nitelikli konutlardır.

' Görev tahsisli konutlar; yönetmelikte belirlenecek makam ve rütbe sahiplerine, görevlerinin önemi ve özelliği, yetki ve sorumlulukları gereğince tahsis edilen konutlardır.

' Sıra tahsisli konutlar; hizmet süresi, daha önce kamu konutlarından yararlanma durumu ve süresi, çocuklarının ve bakmakla mükellef olduğu aile fertlerinin sayısı, aile fertlerinin gelir durumu, konuttan yararlanma için bekleme süresi, eşinin de bu Kanun kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda çalışan personel olması gibi hususlar dikkate alınarak yönetmelikte belirlenecek puanlama esasına göre tahsis edilen konutlardır.

' Hizmet tahsisli konutlar; hudut karakolu, istasyon, haberleşme, gözlem, araştırma, inşaat mahalli gibi, meskün yerlerden uzak, sosyal ve ekonomik zorlukları olan, ulaşım ve iskan imkanları kısıtlı yerlerde, normal çalışma saatleriyle sınırlandırılması kabil olmadan görev başında bulundurulması gerekli olan personel ve koruma görevlisi, makam şoförü, kapıcı, kaloriferci gibi personel için inşa veya tefrik edilerek tahsis edilen bina, baraka, prefabrik yapı, şantiye eklentisi, tadil edilmiş veya edilmemiş karavan, kulübe ve benzeri konutlardır.

2.2. Konut Tahsis Talebi ve Değerlendirilmesi

Kamu Konutları Yönetmeliğinin 14'üncü maddesine göre; kendisine konut tahsisini isteyen personel, bir örneği Yönetmeliğe ekli (EK-5) beyanname ile bağlı bulunduğu en yakın sicil amirine başvurur. Amir tarafından beyanname tetkik edilerek, konut tahsis komisyonlarına sunulmak üzere, konut tahsis işlemlerini yürütmekle görevlendirilen birime gönderilmesi sağlanır. Bu birim beyannameleri Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik uyarınca verilen mal bildirimleriyle karşılaştırılması için mal bildirimlerinin verileceği mercilere gönderir. Karşılaştırma işlemi sonuçlandıktan sonra, konut tahsis işlerini yürütmekle görevlendirilen birimde, beyannamedeki bilgilere göre ek (4) sayılı cetveldeki puanlar dikkate alınır ve her yıl Ocak ayı içinde gerekli değerlendirme bilgisayar ortamında yapılarak toplam puana göre sıra cetveli düzenlenir. Sonuç bir yazı ile ilgili personele veya bu personele duyurulmak üzere görev yaptığı birime bildirilir. Beyanname, sıra cetveli ve diğer belgeler saklanır.

2.3. Oturma Süreleri

Özel, görev ve hizmet tahsisli konutlarda tahsise esas olan görev veya hizmetin devamı süresince oturulabilir. Sıra tahsisli konutlarda ise oturma süresi beş yıldır. Ancak; bu sürenin tamamlanmasından sonra konuttan yararlanacak başka birinin olmaması halinde, belli bir süre verilmeksizin ve şartlı olarak oturmaya devam edilmesine izin verilebilir.

2.4. Kira Bedeli

Yurt içinde Cumhurbaşkanı, T.B.M.M. Başkanı ve Başbakan yurt dışında ise büyükelçiler daimi delegeler maslahatgüzarlar askeri temsil heyetleri başkanları ve başkonsoloslar için tahsis edilen özel tahsisli konutlardan ve hizmet tahsis konutlardan kira bedeli alınmaz. Konutların aylık kira bedelleri, personelin aylık veya ücretinden peşin olarak bordro üzerinden kesilmek suretiyle tahsil edilir ve genel bütçeye dahil kurum ve kuruluşlarda hazineye, diğerlerinde kendi bütçelerine irat kaydedilir.


3.Sıra Tahsisli Konutların Puanlama Cetveli

Sıra tahsisli konutların puanlaması Kamu Konutları Yönetmeliğinin EK-4 sayılı cetvelinde yer alan hususlara göre aşağıdaki şekilde yapılacaktır.

Bazı durumlarda ise kurumlarda lojman sayısının yeteri kadar olmaması halinde görev tahsisli konutlar içinde sıra tahsisli konutların puanlama cetveli kullanılmaktadır.

a) Personelin 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda geçen hizmet süresinin her yılı için (+ 5) puan,

b) Personelin, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu kapsamında olan kurum ve kuruluşlarda, daha önce konuttan yararlandığı her yıl için (-3) puan,

c) Personelin eşi için (+ 6) puan,

d) Personelin kanunen bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının her biri için (+ 3) puan, (yalnız iki çocuğa kadar),

e) Personelin, eşi ve çocukları dışında, kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı her aile ferdi için (+1) puan,

f) Personelin, aylık ve özlük hakları ile ilgili gelirleri hariç olmak üzere, kendisinin ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı aile fertlerinin, konut kira gelirleri dışındaki diğer tüm sürekli gelirlerinin yıllık toplamının, 15.000 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmesi halinde (-1) puan,

g) Personelin, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda konut tahsisi için beklediği her yıl için (+1) puan,

h) Personelin kendisinin, eşinin, çocuğunun ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı aile fertlerinden, konutun bulunduğu il veya ilçenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde oturmaya elverişli konutu olanların her konut için (-15) puan,

i) Personelin kendisinin, eşinin, çocuğunun ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı aile fertlerinden, aynı il veya ilçede (i) bendi kapsamı dışında kalan yerler ile başka il veya ilçelerde oturmaya elverişli konutu olanların her konut için (-10) puan.

Yukarıdaki puanlama esası incelenerek yorumlandığında; cetvelin (a) bendine göre; personele kamu hizmetlerinde geçen her yıl için (+ 5) puan verileceği, (g) bendinde ise; personelin, konut tahsisi için beklediği her yıl için (+1) puan verileceği belirtilmiştir. Burada (g) bendi ile ilgili olarak idarelerce yapılan yanlış uygulama, personelin 'Konut Tahsis Talep Beyannamesini' verdiği tarihin baz alınmaksızın hizmet tarihi esas alınarak puan verilmesidir.

Örnek:

DMO'da 2000 yılında memur olarak çalışmaya başlayan bay (X)'in kamu personeli olarak görev süresi 10 yıldır. Kendisi memuriyetinin 3. yılında Konut Tahsis ve Talep Beyannamesi vermiş olup, beyan tarihinden itibaren 7 yıl geçmiş ve daha önce kamu konutlarından 2 yıl süre ile yararlanmıştır. Bay (X) evli olup iki çocuğu ve eşi ile birlikte yaşamaktadır. Ayrıca kendisine ve eşine ait herhangi bir konutu bulunmamaktadır. Buna göre bay (X)'in lojman puanlaması nasıl olacaktır?

a)Bay (X)'in 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu
kapsamına giren kurum ve kuruluşlarda geçen
hizmet süresi 10 yıl (+ 5) puan 10*5 = 50 puan

b)Bay (X)'in 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu
kapsamında olan kurum ve kuruluşlarda daha
önce konuttan yararlandığı her yıl
için 2*(-3) puan = -6 puan

c)Bay (X)'in eşi için (+ 6) puan = 6 puan

d)Bay (X)'in kanunen bakmakla yükümlü olduğu
çocuklarının her biri için 2*(+ 3) = 6 puan

e)Bay (X)'in eşi ve çocukları dışında,
kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve
konutta birlikte oturacağı her aile
ferdi için 0*(+ 1) puan = 0 puan

f)Bay (X)'in, aylık ve özlük hakları ile
ilgili gelirleri hariç olmak üzere,
kendisinin ve kanunen bakmakla mükellef
bulunduğu ve konutta birlikte oturacağı
aile fertlerinin, konut kira gelirleri
dışındaki diğer tüm sürekli gelirlerinin
yıllık toplamının, 15.000 gösterge
rakamının memur maaş katsayısı ile
çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmesi halinde 0*(-1) puan = 0 puan

g)Bay (X)'in 2946 sayılı Kamu Konutları
Kanunu kapsamına giren kurum ve
kuruluşlarda konut tahsisi için beklediği
her yıl için 5*(+1) puan = 5 puan

h)Personelin kendisinin, eşinin, çocuğunun
ve kanunen bakmakla mükellef bulunduğu
ve konutta birlikte oturacağı aile
fertlerinden, konutun bulunduğu il veya
ilçenin belediye ve mücavir alan sınırları
içinde oturmaya elverişli konutu olanların
her konut için 0*(-15) puan = 0 puan

i)Bay (X)'in kendisinin, eşinin, çocuğunun ve
kanunen bakmakla mükellef bulunduğu ve
konutta birlikte oturacağı aile fertlerinden,
aynı il veya ilçede (i) bendi kapsamı
dışında kalan yerler ile başka il veya
ilçelerde oturmaya elverişli konutu
olanların her konut için 0*(-10) puan = 0 puan



Yapılan hesaplamalar sonucu bay (X)'in lojman puanlaması 61 olacaktır. Burada özellikle (a) ve (g) maddesine dikkat etmek gerekmektedir. Görüldüğü üzere bay (X)'in memuriyet süresi olan 10 yıl, (a) maddesi için dikkate alınmıştır. (g) maddesi için ise kendisinin 'Konut Tahsis ve Talep Beyannamesi' verdiği tarihten itibaren 7 yıllık süre geçmiş olmasına rağmen bay (X) daha önce 2 yıl lojmandan yararlandığı için 5 yıllık süre dikkate alınarak hesaplama yapılmıştır. (b) maddesi için ise; kendisinin lojmandan yararlandığı her yıl için 2*(-3)= -6 puan, düşülmüştür.


4.Sonuç

Kamu konutları tahsis bakımından; özel tahsisli, görev tahsisli, sıra tahsisli ve hizmet tahsisli olarak dörde ayrılmıştır. Uygulamada tahsisin en fazla görev tahsisli ve sıra tahsisli olduğunu söyleyebiliriz. Kamu konutlarının kurumlardaki sayısal dağılımı az olduğundan görev tahsisli konutlar için de sıra tahsisli konutlar için kullanılan puanlama cetveli esas alınmaktadır. Puanlama hesabında ise en fazla hata yapılma potansiyeli olan hususlar; kamu personelinin memuriyet süresinin hem cetvelin (a) bendinde belirtilen 5 puan hesabında, hem de konut tahsisi için beklenilen süre olan (g) bendinde aynen dikkate alındığı ile kamu personelinin daha önce kamu konutlarından yararlandığı sürenin hesaplandığı (b) bendindeki sürenin (g) bendinde düzenlenen lojman tahsisi için beklenilen süreden düşülmediğidir.

Kaynakça

- 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu

- Kamu Konutları Yönetmeliği