+ Cevap Ver
2 sonuçtan 1 ile 2 arası
Şu an Devlet İhale Mevzuatı kategorisindeki Üniversitelere Ait Taşınmazlar Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilebilir mi ? (Makale) isimli konuyu okuyorsunuz.
  1. #1
    Forum Üyesi Ferruh Atalay - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    17 Ağustos 2013
    Yer
    Malatya
    Mesajlar
    904

    Üniversitelere Ait Taşınmazlar Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilebilir mi ? (Makale)

    Makale "Lebib Yalkın mevzuat dergisi"'nden alınmıştır.


    ÜNİVERSİTELERE AİT TAŞINMAZLAR PAZARLIK USULÜYLE KİRAYA VERİLEBİLİR Mİ ?
    Ahmet ARSLAN
    Denetçi, SMMM

    Özet

    Bilindiği üzere, Anayasaya göre ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip kamu idareleri olarak üniversiteler taşınır veya taşınmaz varlık edinebilmekte ve bunları çeşitli şekillerde değerlendirebilmekte veya satabilmektedir.

    Söz konusu idarelerce taşınmaz varlık edinilmesi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre gerçekleştirilmekle birlikte bu tür varlıkların kiraya verilmesi, satılması veya bunlar üzerine irtifak hakkı gibi sınırlı ayni hak tesis edilmesi 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre gerçekleştirilir.

    Bu makalemizde üniversitelerin varlıklarını kiraya vermede 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesi ve özellikle söz konusu maddenin (g) bendine göre pazarlık usulüyle işlem yapıp yapamayacakları konusu çeşitli yasal düzenlemeler ile yargı içtihatları doğrultusunda irdelenecektir.

    Anahtar Kelimeler: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 51/g, pazarlık, üniversite.

    1.Taşınmazların Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilebileceği Haller

    2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun;

    "İhale usullerinin neler olduğu" başlıklı 35'inci maddesinde;

    "Bu Kanunun 1'inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır:

    a) Kapalı teklif usulü,

    b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü,

    c) Açık teklif usulü,

    d) Pazarlık usulü,

    e) Yarışma usulü.

    İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir."

    "İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu" başlıklı 36'ncı maddesinde ise;

    "Bu Kanunun 1'inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulü esastır.

    Ancak, 44'üncü maddede gösterilen işler belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45 inci maddede gösterilen işler açık teklif usulüyle, 51'inci maddede sayılan işler pazarlık, 52'nci maddede gösterilen işler de yarışma usulüyle yaptırılabilir."

    denilmektedir.

    Kanunun "Pazarlık usulüyle yapılacak işler" başlıklı 51'inci maddesinde;

    "Aşağıda yazılı işlerin ihalesi, pazarlık usulüyle yapılabilir;

    a) Yer, özellik (askeri birliklerin kuruluş özellikleri dahil) ve nitelikleri itibariyle her yıl Genel Bütçe Kanununda gösterilecek belli tutarları aşmayan ve süreklilik göstermeyen, bu Kanunun 1'inci maddesinde gösterilen işler,

    b) Silahlı Kuvvetlerin manevra ve planlı tatbikatları ile sıkıyönetim faaliyetlerinin gerektirdiği ve acele olarak temini zorunlu her türlü ihtiyaçları; Silahlı Kuvvetler için Genelkurmay Başkanlığınca, güvenlik kuvvetleri için İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek özel durumlardaki her türlü ihtiyaçları ve taşıma işleri,

    c) Önceden düşünülmesi mümkün olmayan ani ve beklenmeyen olayların ortaya çıkması üzerine acele olarak yapılması gerekip, kapalı veya açık teklif usulünün uygulanmasına yeterli süre bulunmayan işler; diğer ihale usulleriyle temin edilemeyeceği açıkça belli olan işler; bilgisayar alımı, kiralanması, bakım ve onarımı; her çeşit araç ve gerecin yetkili servislerine yaptırılacak periyodik bakım ve onarımları; yedek parça ve lastik alımları,

    d) 29'uncu maddeye göre ihalenin yapılmaması veya sözleşmenin bozulması nedeniyle, yeniden yapılacak ihalelerin sonuçlandırılmasına kadar geçecek süre içindeki ihtiyaç maddelerinin alımı,

    e) 43'üncü ve 49'uncu maddeler uyarınca, pazarlık usulüyle sonuçlandırılacak işler,

    f) İdarelerin, müştereken veya iştirak halinde sahibi bulundukları taşınmaz mallardaki paylarının paydaşlara kiraya verilmesi,

    g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,

    h) Hazinenin veya Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki baraj, dalyan, voli yerleri, göller, havuzlar, nehirler ve nehir ağızlarındaki av yerleri ile deniz ve iç sularda belirlenmiş yerlerdeki su ürünleri üretim hakkının, 22.3.1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununa göre il özel idarelerince kiraya verilmesi,

    i) Özellikleri nedeniyle belli isteklilere yaptırılmasında yarar görülen her türlü hizmet, eğitim, araştırma, etüt ve proje, planlama, müşavirlik, keşif, harita, fotoğraf, film, baskı, sergileme, kontrol, muayene işleri ile teknik, fikri ve güzel sanatlarla ilgili çalışmayı gerektiren diğer işler,

    j) Para, tahvil, senet, pul, altın, gümüş, mücevher gibi kıymetlerle, güzel sanatlarla ilgili veya tarihi değeri bulunan eşyanın özel ambalaj, koruma, sigorta ve taşıma işleri,

    k) Çabuk bozulan, saklanması tehlikeli olan, saklama giderleri değerine veya beklemeden doğacak yararına oranla yüksek bulunan malların satımı,

    l) Tek kişi veya firma elinde bulunan taşınır mal, hak ve hizmetlerle, belirli taşınmaz malların alımı veya kiralanması,

    m) Ordu binek ve yük hayvanları ile damızlık olarak veya aşı, serum üretmek veya kontrol ve araştırma işlerinde kullanılmak üzere hayvan alımı,

    n) Milli Güvenlik nedeniyle gizli tutulması zorunluluğu Bakanlar Kurulunca kabul edilen işler,

    o) Hazineye mal edilmiş batık gemiler ile denize düşmüş malların çıkarılması,

    p) Özellikleri nedeniyle yabancı ülkelerden sağlanması zorunlu olan her türlü alım, kiralama, onarım, yaptırma, keşfettirme, montaj, sigorta, taşıma ve hizmet işleri.

    (a), (b), (c), (d), (i), (l) ve (p) bendlerinde yazılı işler için şartname düzenlenmesi, tahmini bedel tespiti, teminat alınması ve sözleşme yapılması zorunlu değildir.

    (i), (l) ve (p) bendlerinde yazılı işlerde Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınır."

    hükmü bulunmaktadır.

    Söz konusu kanun hükümlerine göre maddede sayılan bütün hallerde hazineye ait taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilmesi mümkündür.

    Fakat aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere aynı şeyi üniversiteler için söylemek mümkün değildir.

    Hazineye ait taşınmazların her hâlükârda pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesinin iki temel yasal dayanağı bulunmaktadır.

    Bunlar;

    1- 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin (g) bendi,

    2- Kanunun "Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler" başlıklı 74'üncü maddesi ve söz konusu kanun maddesine istinaden yayımlanan yönetmelik.

    1.1. Taşınmazların 2886 sayılı Kanunun 51/g Maddesine Göre Kiraya Verilmesi

    2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin (g) bendinde;

    "Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi"

    hükmü bulunmaktadır.

    Söz konusu kanun hükümlerine göre taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi için;

    1- Taşınmazların kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesinin uygun görülmemesi,

    2- Söz konusu taşınmazların Devletin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması,

    şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

    Dolayısıyla Devletin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olmayan taşınmazların sadece kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesinin uygun görülmemesi nedeniyle pazarlık usulü ile kiraya verilmesi yasal olarak mümkün değildir.

    Söz konusu kanun maddesinde geçen "Devlet" kavramı genel bütçeli kamu idarelerinin (bakanlıklar, yargı organları gibi) genel adıdır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa göre üniversiteler genel bütçeli idare değil, sırasıyla mahalli idare ve özel bütçeli kuruluşlardır.

    Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ise kıyılar, denizler, göller, nehirler, dağlar, ormanlar gibi genellikle sahipsiz mal olarak adlandırılan yerler olup söz konusu yerlerin kiralama ya da satış gibi işlemlere konu olması yasal olarak mümkün değildir.

    Öte yandan, yukarıda da ifade edildiği üzere, Hazineye ait taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi sadece 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesine göre değil, aynı zamanda söz konusu kanuna istinaden yayımlanan yönetmeliğe göre gerçekleştirilmektedir.

    Zira, Kanunun "Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler" başlıklı 74'üncü maddesinde;

    "Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir."

    denilmektedir.

    Söz konusu kanun maddesine istinaden Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik yayımlanmıştır.

    Söz konusu yönetmeliğin taşınmazların kiraya verilmesinde "İhale usulleri" başlıklı 67'nci maddesine göre;

    - Taşınmazların kiraya verilmesinde tahmin edilen yıllık kira bedeli, Kanunun 45 inci maddesine göre her yıl merkezî yönetim bütçe kanunuyla belirlenen parasal sınıra kadar olan ihalelerde açık teklif usulü, bu sınırı aşanlarda ise kapalı teklif usulü uygulanır. Kapalı veya açık teklif usulüyle kiraya verilemeyen taşınmazlar, uygun zamanda tekrar aynı usulle kira ihalesine çıkarılır ve bunlar Kanunun 43'üncü ve 49'uncu maddeleri uyarınca pazarlık ihalesine bırakılmaz.

    - Kanunun 51'inci maddesinin (a) bendine göre her yıl merkezî yönetim bütçe kanununda belirtilen parasal sınır içinde kalsa da kira ihalesi pazarlıkla yapılamaz.

    - Kullanışlarının özelliği veya İdareye yararlı olması nedeniyle kapalı veya açık teklif usulleriyle ihalesi uygun görülmeyen Hazine taşınmazları, Kanunun 51 inci maddesinin (g) bendine, Hazinenin paylı veya elbirliği mülkiyetinde olan taşınmazlardaki payları (f) bendine göre pazarlıkla kiraya verilebilir.

    - Taşınmazların kiraya verilmesi işlemlerinde; kullanışlarının özelliği veya İdareye yararlı olması hususlarının bulunup bulunmadığı Bakanlıkça (Maliye) belirlenir. Ancak, aşağıda belirtilen durumlarda bu özelliklerin varlığı kabul edilir ve Kanunun 51 inci maddesinin (g) bendine göre pazarlıkla kiraya verilebilir.

    a) Tarım arazilerinin kiraya verilmesi,

    b) Tahsisli taşınmazlar ile kamu hizmeti görülmek üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince kiralanan taşınmazların ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerinden Bakanlıkça belirlenenlerin dışında kalanların kiraya verilmesi,

    c) Geçici iş ve hizmetler için kullanılacak taşınmazların kiraya verilmesi,

    ç) Para çekme makineleri için kullanılacak yerlerin bankalara kiraya verilmesi,

    d) Baz istasyonları, radyo ve televizyon vericileri ile radyolink vericileri gibi tesisler için ihtiyaç duyulan yerlerin kiraya verilmesi,

    e) Taşınmazların genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idarelerine kiraya verilmesi,

    f) Taşınmazların ağaçlandırma veya özel orman fidanlığı yapılmak amacıyla kiraya verilmesi,

    g) Birlikte kullanılacağı parselin maliki veya kiracısı tarafından kiralanması talep edilen, bu parselle bütünlük arz eden ve müstakil kullanımı mümkün olmayan taşınmazların kiraya verilmesi,

    ğ) Sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getiren eski kiracısı tarafından kiralanması talep edilen taşınmazların (otoparklar hariç) kiraya verilmesi,

    h) Reklam levhası konulmak üzere kiralanması talep edilen taşınmazların kiraya verilmesi,

    ı) Balıkçı barınaklarının o yörede en az on iki aydan beri faaliyette bulunan su ürünü kooperatiflerine veya su ürünü kooperatif birliklerine kiraya verilmesi,

    i) Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen esaslar çerçevesinde ahşap iskelelerin kiraya verilmesi,

    j) Taşınmazların; mevzuatında yer alan özel hükümler doğrultusunda doğrudan kiraya verilmesi öngörülen kişilere kiraya verilmesi,

    k) Taşınmazların; kamu yararına çalışan dernekler ile vergi muafiyeti tanınan vakıflara; yönetim binası ile üyelerinin sosyal ve diğer ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik lokal, sosyal tesis gibi tesisler hariç olmak üzere sağlık ve eğitim amaçlı kiraya verilmesi,

    l) Taşınmazların; vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlar ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına, kendi kuruluş kanunlarında yer alan asli kuruluş gayelerine uygun olarak kullanılmak üzere kiraya verilmesi,

    m) Taşınmazların geleneksel el sanatları faaliyetleri yapılması ile münhasıran yöresel ürünlerin üretilmesi ve pazarlanması amacıyla kiraya verilmesi.

    Hazineye ait taşınmazlar 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinde sayılan hallerin yanısıra yönetmelikte sayılan hallerde de pazarlık usulüyle pazarlık kiraya verilir.

    Bununla birlikte söz konusu yönetmelik sadece Hazineye ait taşınmazların değerlendirilmesine uygulanacak usul ve esasları kapsamaktadır. Zira Kanunun "Kapsam" başlıklı 2'nci maddesinde; 'Bu Yönetmelik; tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar hariç olmak üzere, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsar." denilmektedir.

    Söz konusu yönetmelik hükümlerinin emsal alınarak üniversitelere uygulanması mümkün olmadığı gibi üniversitelere özgü olarak benzer bir yönetmeliğin yayımlanması da yasal olarak mümkün değildir. Zira Kanun sadece Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esaslarının özel olarak yönetmelikle düzenlenebileceğini ve dolayısıyla Kanunun söz konusu ihale işlemlerinin Kanunu yanı sıra yönetmelik hükümlerine göre yürütülebilmesine izin vermiştir.

    Üniversitelerin özel mülkiyetindeki taşınmazların değerlendirilmesine özel bir yönetmelik çıkarılmasına Kanunda cevaz verilmediğinden üniversiteler taşınmazların değerlendirilmesinde Yönetmelik hükümlerine değil sadece söz konusu kanun hükümlerine göre işlem tesis etmek zorundadırlar.

    Nitekim konuya ilişkin yargı kararları da bu değerlendirmemizle aynı doğrultudadır.

    Danıştay 13. Dairesi'nin 03.02.2015 tarih ve E: 2014/5184, K: 2015/335 sayılı kararında;

    "'

    TÜRK MİLLETİ ADINA

    Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

    Dava; davacı şirket tarafından, mülkiyeti davalı idareye ait olan, Elazığ İli, Merkez, Zafran Mahallesi, ' pafta, ' parsel sayılı taşınmazın irtifak hakkı ihalesinin iptaline ilişkin 18.07.2012 tarih ve 6968 sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmış; İdare Mahkemesi'nce; dava konusu işlemde, ihalesi yapılan taşınmaz üzerinde yapılması düşünülen tesisin maliyeti ve irtifak hakkı süresi dikkate alındığında hizmet maliyet ilişkisini aşan bir süreyi kapsadığı, 16 Haziran 2012 tarih ve 28325 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi uyarınca irtifak hakkı tesis edilmeden önce Başbakanlık'tan izin alınması gerektiği ve 324 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "II. Genel Esaslar" başlıklı kısmının 12. maddesi de gerekçe gösterilerek, tapu kayıtlarında irtifak hakkı tescil edilmeden önce usulsüz yer teslimi yapılması nedeniyle 324 sıra nolu Tebliğ hükümleri çerçevesinde ihalenin iptal edildiğinin belirtilmiş olduğu; idareler tarafından ihale yapılmadan önce, söz konusu ihaleye ilişkin tüm unsurların (süresi, bedeli, maliyeti, ihaleye çıkarılan taşınmazın nitelik ve niceliği, vs.) doğru, dikkatli ve hukuka uygun olarak belirlenmesi gerektiği, bu kapsamda, uyuşmazlığa konu taşınmazın davalı idarece öngörülen şartlar (süre, bedel, maliyet, ihale şekli, vs.) belirlendikten sonra 20.04.2012 tarihinde ihaleye çıkarıldığı ve belirlenen şartlara uygun olarak yapılan ihale neticesinde 07.05.2012 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin davacı şirket üzerinde kaldığı görüldüğünden, söz konusu ihalenin (daha önceden idare tarafından belirlenmiş) süre ve maliyet unsurları gerekçe gösterilerek iptal edilmesinin hukuka, idari istikrar ve idarelere güven ilkesine uygun olmadığı sonucuna varıldığı; diğer taraftan, uyuşmazlığa konu taşınmazın 20.04.2012 tarihinde ihaleye çıkarıldığı, 07.05.2012 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin davacı şirket üzerinde bırakıldığı ve 08.06.2012 tarihinde de sözleşme imzalandığı, 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nin ise 16 Haziran 2012 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlandığı, diğer bir ifadeyle, dava konusu ihale sürecinde, bahsi geçen Genelge'nin henüz yürürlüğe girmediği, bu nedenle ihalenin iptal edilmesine anılan Genelge'nin gerekçe olarak gösterilmeyeceği; yine, 324 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği'nin yukarıda aktarılan hükümleri incelendiğinde, anılan Tebliğ hükümlerinin Hazine taşınmazlarına (Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlara) uygulanacağının belirtilmiş olmasına karşın, uyuşmazlığa konu taşınmazın Hazine taşınmazı olmaması ve davalı idarenin mülkiyetinde bulunması karşısında, bahsi geçen Tebliğ'in de uyuşmazlığa konu ihalenin iptaline sebep olarak gösterilemeyeceği; bu durumda, söz konusu taşınmaz üzerindeki irtifak hakkı ihalesinin iptaline ilişkin dava konusu 18.07.2012 tarih ve 544-6968 sayılı işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karar davalı idare tarafından temyiz edilmiştir.

    2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Pazarlık Usulünde İhale" başlıklı 50. maddesinde, pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınmasının belli bir şekle bağlı olmadığı, ihalelerin, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılacağı, pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiğinin pazarlık kararında gösterileceği belirtilmiş; "Pazarlık Usulüyle Yapılacak İşler" başlıklı 51. maddesinin (g) bendinde ise, kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ihalesinin pazarlık usulüyle yapılabileceği kural altına alınmıştır.

    Dosyanın incelenmesinden; davalı Fırat Üniversitesi Rektörlüğü mülkiyetinde bulunan Elazığ İli, Merkez, Zafran Mahallesi, ' pafta, ' parsel sayılı taşınmaz üzerinde, öğrenci sosyal tesisleri yapılması amacıyla 30 yıllığına irtifak hakkı tesis edilmesine ilişkin uyuşmazlığa konu ihalenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle 20.04.2012 tarihinde gerçekleştirildiği; anılan ihaleye yalnızca davacının teklif sunduğu ve 07.05.2012 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin davacı şirket üzerinde bırakıldığı, aynı tarihli olurla ihale kararının onaylandığı, 12.05. 2012 tarihinde yer teslimi yapılarak 08.06. 2012 tarihinde sözleşme imzalandığı, dava konusu işlemle anılan ihalenin iptal edilmesi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

    Bakılan uyuşmazlıkta, davalı Fırat Üniversitesi Rektörlüğü'nün mülkiyetinde bulunan taşınmazın, irtifak hakkı verilmek suretiyle kiralanmasına ilişkin ihale pazarlık usulüyle yapılarak sonuçlandırılmakla birlikte; ihaleye çıkarılan taşınmazın, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olmadığı ve Üniversite'nin özel mülkiyetinde bulunduğu dikkate alındığında, ihale konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle ihaleye çıkarılmak suretiyle irtifak hakkı verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu durumda, ihalenin iptaline ilişkin işlem sonucu itibarıyla yerinde olduğundan, davanın reddine karar verilmesi gerekirken işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir."

    denilmektedir.

    2886 sayılı Kanuna göre üniversitelere ait taşınmazların değerlendirilmesinde pazarlık usulünün uygulanabileceği haller olarak Kanunun 51'inci maddesinde sayılan hallerden;

    a) Yer, özellik (askeri birliklerin kuruluş özellikleri dahil) ve nitelikleri itibariyle her yıl Genel Bütçe Kanununda gösterilecek belli tutarları aşmayan ve süreklilik göstermeyen, bu Kanunun 1 inci maddesinde gösterilen işler,

    c) Önceden düşünülmesi mümkün olmayan ani ve beklenmeyen olayların ortaya çıkması üzerine acele olarak yapılması gerekip, kapalı veya açık teklif usulünün uygulanmasına yeterli süre bulunmayan işler; diğer ihale usulleriyle temin edilemeyeceği açıkça belli olan işler; bilgisayar alımı, kiralanması, bakım ve onarımı; her çeşit araç ve gerecin yetkili servislerine yaptırılacak periyodik bakım ve onarımları; yedek parça ve lastik alımları,

    e) 43'üncü ve 49'uncu maddeler uyarınca, pazarlık usulüyle sonuçlandırılacak işler,

    f) İdarelerin, müştereken veya iştirak halinde sahibi bulundukları taşınmaz mallardaki paylarının paydaşlara kiraya verilmesi"

    halleri irdelenebilir.

    Söz konusu kanun maddesi dışındaki mevcut herhangi bir kanun ya da yönetmelik hükümleri emsal alınarak üniversitelere ait taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilmesi yasal olarak mümkün değildir.

    Zira yukarıda da belirtildiği üzere pazarlık usulünün daha genişletici şekilde uygulanmasına imkan veren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik adından ve kapsama ilişkin maddesinden anlaşılacağı üzere sadece Devlet (Hazine) mülkiyetindeki taşınmazları kapsamakta olup üniversitelerin Devlet (Hazine) kapsamında olmadığı kuşkusuzdur. Nitekim Yönetmelikte "Hazine" Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adı, "Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz: Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazlar" "Hazine taşınmazı" Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler" olarak tanımlanmıştır.

    Söz konusu kanun maddesinin (g) bendinde sayılan "Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi" halinin üniversitelere uygulanması yani konusu kamu idarelerine ait taşınmaz varlıkların söz konusu kanun maddesi bendine göre kiraya verilmesi yasal olarak mümkün değildir. Çünkü söz konusu kanun maddesi bendi sadece Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisini kapsamakta olup üniversite bentte belirtilen "Devlet" yani Hazine kapsamında bulunmamaktadır.

    1.2. Taşınmazların 51/a Bendi Kapsamında Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi

    Söz konusu kanun maddesi bendine göre; yer, özellik ve nitelikleri itibariyle her yıl Genel Bütçe Kanununda gösterilecek belli tutarları aşmayan ve süreklilik göstermeyen işler pazarlık usulüyle yaptırılabilir.

    Her ne kadar 2016 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nda (ekli İ Cetvelde) söz konusu limit "İllerde, kuruluş merkezlerinde, askeri kurum kuruluş ve birliklerde, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçelerde ve nüfusu 50 bini geçen ilçelerde 65.682,00 TL, diğer ilçelerde 32.841,00 TL şeklinde belirlenmişse de adı geçen kanun maddesi bendini kiralamalar için uygulamak mümkün değildir. Zira kanun maddesi bendi süreklilik göstermeyen işlerin pazarlık usulüyle yaptırılmasına izin vermiş olup kiralama işlerinin aylık veya yıllık olarak belli bir süreyi gerektirdiği aşikardır. Bu nedenle bütçe kanununda belirtilen limit içinde bulunsa dahi kiralama ihalelerini söz konusu kanun maddesi bendine göre pazarlık usulüyle gerçekleştirmek yasal olarak mümkün değildir.

    Nitekim Danıştay 13. Dairesinin 14.09.2009 tarih ve E: 2008/3503, K: 2009/8348 nolu kararında da; 2886 sayılı Kanunun 51. maddesinin (a) bendinde süreklilik arzeden işlerin bu madde kapsamında ihale edilemeyeceğinin öngörüldüğü için ihalenin Kanunun 51. maddesinin (a) bendi uyarınca yapılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiştir.

  2. #2
    Forum Üyesi Ferruh Atalay - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    17 Ağustos 2013
    Yer
    Malatya
    Mesajlar
    904
    1.3. Taşınmazların 51/c Bendi Kapsamında Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi
    Söz konusu kanun maddesi bendine göre;
    Önceden düşünülmesi mümkün olmayan ani ve beklenmeyen olayların ortaya çıkması üzerine acele olarak yapılması gerekip, kapalı veya açık teklif usulünün uygulanmasına yeterli süre bulunmayan işler ile diğer ihale usulleriyle temin edilemeyeceği açıkça belli olan işler pazarlık usulüyle yaptırılabilir.
    Söz konusu kanun maddesi bendine göre taşınmazların kiraya verilmesi ancak doğal afetler gibi önceden öngörülemeyen veya idarenin kontrolünde olmayan olayların ortaya çıkması üzerine kapalı veya açık teklif usulünün uygulanmasına yeterli süre bulunmayan bir durumun olması gerekmektedir. Kanun maddesi bendinin devamında yer alan "Diğer ihale usulleriyle temin edilemeyeceği açıkça belli olan işler" kavramının kiraya verme işlerine uygulanması teknik olarak da mümkün değildir. Zira kiraya verme işi temin yani tedarik değil, bir imkan verme mahiyetinde olan bir iştir.
    Bu nedenle söz konusu kanun maddesinin ancak istisnai hallerde örneğin kapalı veya açık teklif usulüyle çıkılan ihalenin yargısal kararla ya da üst idari merci tarafından iptal edilmesi gibi hallerde aynı usullerle çıkılan ihale sonuçlandırılıncaya kadar geçecek birkaç aylık süre için uygulanması mümkün olup böyle bir durum her yıl değil istisnai hallerde idari hayatta bir ya da iki kez ortaya çıkabilmektedir.
    1.4. Taşınmazların 51/e Bendi Kapsamında Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi
    Kanunun 51'inci maddesinin (e) bendinde Kanunun 43'üncü ve 49'uncu maddeler uyarınca, pazarlık usulüyle sonuçlandırılacak işlerin bu usule göre yaptırılabileceği belirtilmiştir.
    Kanunun;
    "İhalenin yapılamaması" başlıklı 43'üncü maddesinde;
    Kapalı teklif usulü ile yapılan ihalelerde, istekli çıkmadığı veya teklif olunan bedel komisyonca uygun görülmediği takdirde, ya yeniden aynı usulle ihale açılır veya idare yararı görüldüğü takdirde, ihalenin bitiş tarihinden itibaren 15 gün içinde iş pazarlıkla yaptırılır.
    İşin pazarlığa bırakılması halinde şartnamede belirtilen nitelik ve şartların aynen muhafazası zorunludur."
    "İhalenin yapılamaması" başlıklı 49'uncu maddesinde de;
    "Açık teklif usulüyle yapılan ihalelerde istekli çıkmadığı, isteklilerin belgeleri veya son teklifleri uygun görülmediği takdirde, yeniden aynı usulle ihale açılır veya idare yararı görüldüğü takdirde, ihalenin bitiş tarihinden itibaren 15 gün içinde iş 43'üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen esaslar dahilinde pazarlıkla yaptırılabilir."
    denilmektedir.
    Söz konusu kanun maddesine göre kapalı veya açık teklif usulü ile yapılan ihalelerde, istekli çıkmadığı veya teklif olunan bedel komisyonca uygun görülmediği takdirde, idare ya yeniden aynı usulle ihale açma ya da idare yararı görüldüğü takdirde, ihalenin bitiş tarihinden itibaren 15 gün içinde iş pazarlıkla yaptırma konusunda seçimlik hakka sahiptir.
    Bununla birlikte pazarlık usulüyle ihale yapılabilmesi için pazarlık usulüyle ihalenin yapılmasında idarenin yararının ne olduğunun açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
    Aynı şekilde bu pazarlık usulüne başvurulması halinde yapılamayan açık teklif veya kapalı teklif usulündeki şartların diğer bir deyişle ihaleye katılım için daha önce öngörülmüş olan yeterlik kriterlerinin aynen muhafaza edilmesi gerekmektedir. İhale katılım kriterlerinin hafifletilerek kiraya verme yoluna gidilmesi yasal olarak mümkün değildir.
    1.5. Taşınmazların 51/f Bendi Kapsamında Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi
    Kanunun 51'inci maddesinin (f) bendine göre İdarelerin, müştereken veya iştirak halinde sahibi bulundukları taşınmaz mallardaki paylarının pazarlık usulüyle paydaşlara kiraya verilmesi mümkündür. Söz konusu imkan işin gerekliğinden kaynaklanmaktadır. Zira idarenin müşterek veya iştirak halinde mülkiyet sahibi olduğu paydaşlar sayı ve isim olarak belli olduğundan bu tür taşınmaz malların kiralama ihalelerine paydaşlar dışındaki kimselerin davet edilmesi teknik olarak mümkün değildir.
    2.Üniversitelere Ait Taşınmazlar Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilemez mi?
    Yukarıda Kanunun 51'inci maddesinin ilgili bentleri kapsamında yaptığımız irdelemelere göre; üniversitelere ait taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi söz konusu kanun maddesinin sadece (c), (e) ve (f) bentleri kapsamında mümkün olup bunlar ise çok istisnai hallerdir. Söz konusu idarelere ait taşınmazların maddenin (a) ve (g) bentlerine göre kiraya verilebilmesi hiçbir şekilde mümkün değildir.
    Dolayısıyla, Kanunun 51'inci maddesinin (c), (e) ve (f) bentlerine uymayan hallerde söz konusu idarelerin taşınmazlarını Kanunda esas ihale usulü olarak öngörülen kapalı teklif usulü ve Kanunun 45'inci maddesinde belirtilen limitin aşılmaması halinde ise açık teklif usulüyle kiraya vermeleri gerekmektedir.
    3.Pazarlık Usulünü Kullanmanın Sakıncaları
    Pazarlık usulü ile ihale, idareye belli bir kolaylık ve çabukluk sağlamakla birlikte geniş bir takdir yetkisi tanıması dolayısıyla bazı sakıncaları da içermektedir. Zira 2886 sayılı Kanunun "Pazarlık usulünde ihale" başlıklı 50'nci maddesinde de belirtildiği üzere;
    - Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir.
    - İhaleler, ihale komisyonu tarafından işin nitelik ve gereğine göre bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır.
    - Pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlık kararında gösterilir.
    Kanunun 17'nci maddesine göre; pazarlık usulü ile yapılacak ihaleler için idareler, ilan yapıp yapmamakta serbesttirler.
    Dolayısıyla söz konusu usule göre yapılan ihalelerde idareler ihaleyi ilan etmeksizin ve hatta sadece bir kişiden teklif almak suretiyle ihaleyi sonuçlandırılabilmektedir. Böyle bir durum ihalede rekabeti sınırlandırdığı gibi idarenin takdir yetkisini belli bir kişi lehine kötüye kullanarak o kişiye haksız menfaat sağlanmasına yol açabilmektedir. Bu durum kamu zararı dolayısıyla mali sorumluluk gerektirebildiği gibi ihaleye fesat karıştırma ya da görevi kötüye kullanma gibi adli sorumluluğa da yol açabilir.
    4. Sonuç
    Sonuç olarak; yukarıda ilgili mevzuat ve yargı kararları doğrultusunda yaptığımız değerlendirmelere göre aşağıdaki hususları özellikle vurgulamakta fayda bulunmaktadır.
    1- Üniversitelere ait taşınmazlar söz konusu idareler "Hazine" kavramı kapsamında yer almadığından söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin (g) bendine göre kiraya verilmesi ve üzerinde sınırlı ayni hak tesis edilmesi yasal olarak mümkün değildir.
    2- Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik sadece Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsadığından üniversitelerin söz konusu yönetmelik hükümlerini esas alarak taşınmazlarını pazarlık usulüyle kiraya vermesine yasal olanak bulunmamaktadır.
    3- Üniversiteler ancak 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin (c), (e) ve (f) bentlerine dayanarak taşınmazlarını pazarlık usulüyle kiraya verebilirler ki bu bentlerde belirtilen haller çok istisnai haller olup her zaman uygulanabilir nitelikte değildir.
    4- Yasal şartlar oluşmadığı halde taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilmesi belli bir kişiye haksız menfaat sağlanması sonucunu doğurabildiğinden görevlilerin mali ve adli sorumluluğuna yol açar.
    Kaynakça
    -Ahmet ARSLAN; Yeni Kamu Mali Yönetimi 3. Baskı, Ankara
    -2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
    -Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik
    -Danıştay Başkanlığı resmi web sitesi (T.C. Danıştay Başkanlığı Resmi Web Sitesi)

+ Cevap Ver

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0